Bác sĩ JoAnn Manson, giáo sư y khoa tại Trường Y Harvard (Hoa Kỳ), cho rằng phần lớn sản phẩm quảng bá khả năng bảo vệ não chưa chứng minh được hiệu quả rõ ràng. Theo bà, thiếu hụt một số chất dinh dưỡng có liên quan đến suy giảm nhận thức, nhưng người không thiếu chất chưa chắc hưởng lợi khi bổ sung thêm.

Vitamin tổng hợp: Có lợi cho nhận thức
Trong số các sản phẩm được nghiên cứu, vitamin tổng hợp và khoáng chất được bà Manson đánh giá cao hơn. “Tôi xem nó như một hình thức bảo hiểm dinh dưỡng”, bà nói.

Bài phân tích gộp ba nghiên cứu thuộc dự án COSMOS, công bố trên tạp chí The American Journal of Clinical Nutrition năm 2024 với hơn 5.200 người từ 60 tuổi trở lên, cho thấy sử dụng vitamin tổng hợp hằng ngày có thể giúp làm chậm quá trình lão hóa nhận thức. Nhiều người lớn tuổi có thể thiếu vi chất, nên sản phẩm tổng hợp giúp bù đắp khoảng trống dinh dưỡng. Nhưng bà Manson cũng cảnh báo dùng liều cao một chất riêng lẻ có thể gây tác dụng không mong muốn.

Sử dụng vitamin tổng hợp hằng ngày có thể giúp làm chậm quá trình lão hóa nhận thức. Ảnh minh họa: Canva. 

Dầu cá: Hiệu quả chưa rõ
Omega-3, đặc biệt DHA và EPA trong cá béo, cần thiết cho hoạt động của não. Tuy nhiên, việc uống dầu cá để phòng suy giảm nhận thức chưa cho kết quả nhất quán.

Theo nghiên cứu đăng trên eBioMedicine năm 2026, DHA liều cao có thể đi vào não nhưng không cải thiện sức khỏe não ở người lớn tuổi có nguy cơ Alzheimer. Đề cập đến thử nghiệm VITAL trên 25.871 người, công bố trên New England Journal of Medicine năm 2018, bà Manson cho biết việc bổ sung 1g các omega-3 biển mỗi ngày trong hơn 5 năm không cho thấy lợi ích rõ ràng trong làm chậm suy giảm nhận thức.

Bà khuyên ưu tiên ăn ít nhất hai phần cá béo mỗi tuần thay vì phụ thuộc vào thực phẩm chức năng.

Việc uống dầu cá để phòng suy giảm nhận thức chưa cho kết quả nhất quán. Ảnh minh họa: Canva. 

Vitamin B12: Cần thiết khi thiếu hụt
Thiếu vitamin B12 là một trong số ít nguyên nhân suy giảm nhận thức có khả năng hồi phục. “Điều trị tình trạng thiếu B12 bằng thực phẩm chức năng có thể cải thiện triệu chứng”, bà Manson nói.

B12 cần thiết cho tế bào thần kinh, thiếu hụt kéo dài có thể gây vấn đề trí nhớ, trầm cảm và teo não. Người ăn chay, người lớn tuổi hoặc dùng metformin có nguy cơ thiếu B12 cao hơn.

Tuy nhiên, các nghiên cứu chưa cho thấy bổ sung B12 cải thiện nhận thức ở người có nồng độ bình thường. Người có nguy cơ thiếu hụt nên xét nghiệm trước khi bổ sung.

Vitamin B12 cần thiết cho tế bào thần kinh, thiếu hụt kéo dài có thể gây vấn đề trí nhớ, trầm cảm và teo não. Ảnh minh họa: Canva. 

Vitamin D: Chỉ  bổ sung khi thiếu
Nồng độ vitamin D thấp có liên quan đến trí nhớ kém và nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn. Tuy nhiên, thử nghiệm VITAL cho thấy dùng 2.000 IU vitamin D3 mỗi ngày không làm chậm đáng kể suy giảm nhận thức ở người có mức vitamin D đầy đủ.

“Chúng tôi chỉ thấy lợi ích ở những người có mức vitamin D thấp khi bắt đầu nghiên cứu”, bà Manson nói. Theo bà, điều quan trọng là khắc phục tình trạng thiếu hụt, thay vì bổ sung cho tất cả mọi người.

Việc dùng một lượng vitamin D3 nhất định mỗi ngày không làm chậm đáng kể suy giảm nhận thức ở người có mức vitamin D đầy đủ. Ảnh minh họa: Canva. 

Glucosamine: Cần thận trọng
Glucosamine thường được dùng hỗ trợ khớp, nhưng nghiên cứu mới đặt ra lo ngại ở người có vấn đề nhận thức.

Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Florida (Hoa Kỳ) thực hiện, công bố trên Nature Metabolism tháng 6/2026, ghi nhận người suy giảm nhận thức nhẹ sử dụng glucosamine có tỷ lệ tiến triển thành Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ liên quan cao hơn 25%. Ở những người đã mắc các bệnh này, sử dụng glucosamine liên quan đến nguy cơ tử vong cao hơn 25%.

“Không nên diễn giải quá mức từ một nghiên cứu đơn lẻ, nhưng kết quả này đặt ra những lo ngại hợp lý”, bà Manson nói.

Theo bà, người dùng glucosamine nên trao đổi với bác sĩ nếu không thấy lợi ích cho khớp; người đã suy giảm nhận thức nên đặc biệt thận trọng.

Người đã suy giảm nhận thức nên đặc biệt thận trọng khi sử dụng glucosamine. Ảnh minh họa: Canva.

Hương Uyên (Theo The Telegraph)