Lĩnh vực thuốc giảm cân đang phát triển nhanh hơn bao giờ hết kể từ khi các loại thuốc tương tự GLP-1, một hormone peptide trong ruột, có trên thị trường để điều trị các vấn đề về cân nặng và bệnh đái tháo đường. Tuy nhiên, vấn đề lớn ở đây là tác dụng phụ của chúng, chủ yếu ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, khiến khoảng 40% người bắt đầu sử dụng phải ngưng dùng trong vòng một năm.

Tại hội nghị thường niên của Hiệp hội nghiên cứu Bệnh đái đường châu Âu (EASD) ở Milan (Ý) cuối tháng 9 qua, nhiều chuyên gia từ các công ty dược phẩm đứng sau các loại thuốc giảm cân phổ biến nhất đã thông báo những kết quả khả quan từ các nghiên cứu về một nhóm thuốc tiêm mới có thể có ít tác dụng phụ hơn.

Đó là amylin, nhóm hormone peptide hoạt động tương tự như GLP-1 bằng cách kiềm chế tín hiệu thèm ăn trong não và khuyến khích dạ dày làm rỗng. Chúng nhắm vào các thụ thể khác nhau trên tế bào, vì vậy tác dụng của chúng có thể bổ sung cho tác dụng của GLP-1 và các loại thuốc khác trong nhóm hormone của chúng gọi là incretin. Nhưng không giống như incretin, amylin dường như không gây nhiều tác dụng phụ nghiêm trọng như buồn nôn, nôn mửa và co thắt dạ dày.

Báo cáo tại hội nghị EASD, nhóm khoa học gia của Novo, công ty sản xuất Wegovy và Ozempic, cho biết hợp chất thử nghiệm dựa trên amylin của họ, CagriSema, được tiêm hàng tuần, đã giúp những người thừa cân, béo phì giảm 22,4% trọng lượng cơ thể ban đầu sau một năm so với những người dùng giả dược.

Công ty cũng báo cáo các nghiên cứu fMRI (chụp cộng hưởng từ chức năng) về não cho thấy CagriSema đã thay đổi phản ứng của não đối với thức ăn, có khả năng làm giảm sự ám ảnh về thức ăn. Riêng ở người mắc bệnh đái tháo đường type 2, thuốc làm giảm lượng chất béo có hại trong gan và tuyến tụy, một dấu hiệu ban đầu nhưng đáng khích lệ cho thấy thuốc có thể mang lại lợi ích sức khỏe ngoài những lợi ích liên quan đến việc giảm cân.

CagriSema là kết hợp của semaglutide - thành phần hoạt chất trong Wegovy và Ozempic, với cagrilintide, chất tương tự amylin bắt chước hormone được sản xuất trong tuyến tụy điều chỉnh cảm giác no.

Martin Holst Lange, phó chủ tịch điều hành kiêm giám đốc khoa học tại Novo, cho biết trong một nghiên cứu sớm trên những người mắc đái tháo đường type 2, CagriSema có thể làm giảm đau thần kinh, triệu chứng ảnh hưởng đến khoảng một nửa số người mắc bệnh này.

Lange nói: “Thật thú vị vì chúng tôi đang chứng minh rằng ngoài giảm cân và kiểm soát đường huyết, CagriSema còn có thể giúp ích nhiều hơn cho mọi người trong cuộc sống hàng ngày”.

Thuốc giảm cân và đái tháo đường mới mở ra nhiều cơ hội điều trị. Ảnh minh họa: Canva

Trong khi đó, các nhà nghiên cứu từ Eli Lilly, công ty sản xuất tirzepatide (tên thương mại Zepbound), báo cáo rằng EloraTZP (gồm eloralintide và tirzepatide, chất tương tự amylin) đã giúp những người thừa cân hoặc béo phì và cũng mắc bệnh đái tháo đường type 2 giảm 23% trọng lượng cơ thể ban đầu so với 14,8% ở những người chỉ sử dụng tirzepatide sau gần một năm.

Thuốc tiêm hàng tuần này cũng giúp người bệnh giảm A1c, một chỉ số đo lường bệnh đái tháo đường, nhiều hơn so với tirzepatide hoặc hợp chất amylin đơn độc. Với kết quả ban đầu hứa hẹn này, Eli Lilly bổ sung kế hoạch nghiên cứu EloraTZP từ năm nay.

Zealand Pharmaceuticals, một công ty công nghệ sinh học của Đan Mạch, cũng đã chia sẻ kết quả từ nghiên cứu được công bố ngày 29 tháng 9 trên tạp chí Lancet về hợp chất petrelintide dựa trên amylin của họ, loại thuốc tiêm thử nghiệm hàng tuần. Nó đã giúp người thừa cân hoặc béo phì nhưng không mắc bệnh đái tháo đường, giảm trung bình 10% trọng lượng cơ thể.

Đáng nói là những người dùng giả dược trong nghiên cứu chỉ giảm được trung bình 1,7% trọng lượng cơ thể. Ngoài ra, ngay cả những người dùng liều cao nhất của thuốc thử nghiệm cũng cho biết tỷ lệ tác dụng phụ tương tự như những người dùng giả dược.

Do hiệu quả và hồ sơ tác dụng phụ thuận lợi, ít nhất là trong các thử nghiệm, các loại thuốc dựa trên amylin một ngày nào đó có thể trở thành liệu pháp điều trị hấp dẫn cho nhiều người đang tìm cách giảm cân ở mức độ vừa phải mà không bị các tác dụng phụ khó chịu liên quan đến nhóm thuốc giảm cân GLP-1.

Tiến sĩ Timothy Garvey, giáo sư khoa học dinh dưỡng và nhà khoa học cấp cao tại trung tâm nghiên cứu dinh dưỡng và béo phì tại Đại học Alabama (Hoa Kỳ), người dẫn đầu thử nghiệm petrelintide, cho biết: “Amylin vẫn gây buồn nôn, nhưng tỷ lệ chưa đến một nửa so với những gì chúng ta thường thấy trong các thử nghiệm GLP-1”.

Theo ông, không phải ai cũng cần giảm cân nhiều, vì vậy amylin có thể là lựa chọn tốt đối với họ. Ông nói thêm: “Khi có nhiều lựa chọn về thuốc, chúng ta có thể cá nhân hóa tốt hơn việc chăm sóc. Những bác sĩ tuyến cơ sở có thể kê đơn các loại thuốc này dễ dàng vì chúng được dung nạp tốt hơn”.

Theo TSK số 712