Lão hóa da, quá trình không tránh khỏi ở con người 

Cấu trúc da gồm ba lớp chính: thượng bì, trung bì và hạ bì. Bên dưới các lớp này là hệ thống cơ mặt và lớp SMAS (Sub-Muscular Aponeurotic System: Hệ thống cân cơ dưới cơ), đóng vai trò như “khung nâng đỡ” cho toàn bộ mô mềm vùng mặt. Độ săn chắc và đường nét gương mặt phụ thuộc lớn vào độ vững chắc của lớp SMAS và độ đàn hồi của các sợi collagen, elastin trong trung bì. 

Khi tuổi tác tăng lên, collagen và elastin giảm về số lượng lẫn chất lượng, da trở nên mỏng hơn, kém đàn hồi và bắt đầu xuất hiện nếp nhăn. Đồng thời, lớp SMAS cũng yếu dần theo thời gian, làm giảm khả năng nâng đỡ mô mềm, là một trong những nguyên nhân quan trọng gây chảy xệ, đặc biệt ở vùng má và đường viền hàm. 

Da lão hóa khiến khuôn mặt mất cân đối và chảy xệ. Ảnh:Canva.

Song song đó, mỡ dưới da cũng thay đổi về thể tích và phân bố. Ở người lớn tuổi, một số khoang mỡ giảm thể tích như vùng thái dương, má trước, trong khi những vùng khác lại tích tụ như nếp mũi – má và vùng đường viền hàm, khiến gương mặt trông chảy xệ hoặc mất cân đối. 

Ngoài quá trình lão hóa nội sinh, các yếu tố môi trường cũng thúc đẩy lão hóa nhanh hơn. Tia UV, khói thuốc lá, ô nhiễm, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ và chế độ dinh dưỡng kém làm tăng stress oxy hóa tế bào, đẩy nhanh quá trình phá hủy cấu trúc da. 

Vì vậy, đối với tình trạng da chùng nhão và chảy xệ, chỉ chăm sóc bề mặt bằng kem dưỡng là không đủ. Để cải thiện hiệu quả cần áp dụng các phương pháp có khả năng tác động đến những tầng sâu hơn, đặc biệt là lớp trung bì và lớp SMAS. 

Ba phương pháp căng da mặt không phẫu thuật phổ biến 

- Siêu âm hội tụ cường độ cao (HIFU: High-Intensity Focused Ultrasound): Công nghệ này tác động chọn lọc vào lớp bì, lớp mỡ dưới da và có thể tới lớp SMAS tùy đầu típ sử dụng. Do năng lượng được tập trung chính xác tại những điểm nhất định trong thời gian rất ngắn, nên không gây tổn thương lớp thượng bì hay mô xung quanh. Nhiệt độ tại điểm hội tụ có thể đạt 60–70°C, gây biến tính protein và làm chết tế bào mỡ tại chỗ. Sau đó, các tế bào mỡ hoại tử được đại thực bào dọn dẹp, lipid được hấp thu và vận chuyển ra khỏi vùng điều trị. Ở lớp bì, vùng tổn thương nhiệt có kiểm soát kích thích quá trình sửa chữa mô và tái tạo collagen mới. 

Trên lâm sàng, HIFU cho thấy hiệu quả rõ trong cải thiện độ săn chắc vùng má, hàm và cổ – những khu vực dễ bị chảy xệ khi lão hóa. Công nghệ này cũng hỗ trợ cải thiện rãnh mũi – má, các nếp trũng và sa trễ dọc đường viền hàm, góp phần định hình lại đường nét gương mặt, giúp khuôn mặt trông gọn và trẻ trung hơn một cách tự nhiên. 

Ưu điểm nổi bật của HIFU là không xâm lấn, an toàn và hầu như không cần thời gian nghỉ dưỡng, người bệnh có thể sinh hoạt bình thường ngay sau điều trị. Hiệu quả có thể nhận thấy ngay sau buổi làm, nhưng thường rõ rệt hơn sau 4–8 tuần và có thể duy trì khoảng 6–12 tháng, tùy cơ địa và chế độ chăm sóc da. 

Nhược điểm của HIFU là trong quá trình điều trị một số người cảm thấy bị châm chích, căng tức hoặc hơi khó chịu, đặc biệt ở vùng da mỏng. Sau thủ thuật, bệnh nhân có thể xuất hiện hồng ban, nóng rát nhẹ, phù nề nhẹ hoặc cảm giác tê tại vùng điều trị; các tác dụng phụ này ít gặp, nếu xuất hiện thường ở mức độ nhẹ, thoáng qua và tự hồi phục. 

- Tần số vô tuyến (RF: Radiofrequency): Là công nghệ sử dụng sóng cao tần để tạo nhiệt có kiểm soát trong lớp trung bì, thường ở độ sâu khoảng 1,5–3,0 mm. Khi nhiệt phân bố đều trong mô, các sợi collagen cũ bị co rút, đồng thời cơ thể được kích thích tái tạo collagen và elastin mới trong những tuần sau điều trị. Quá trình này giúp khôi phục độ đàn hồi và cải thiện cấu trúc nền da một cách tự nhiên. Trên lâm sàng, RF đặc biệt hiệu quả trong cải thiện độ đàn hồi và giảm các nếp nhăn nhỏ, nhất là ở trán, khóe mắt và vùng cổ – những vùng da dễ lão hóa sớm. 

Công nghệ RF là một trong những giải pháp căng da mặt không phẫu thuật. Ảnh:Canva

Ưu điểm của RF là mang lại cảm giác ấm áp, dễ chịu, ít đau và an toàn cho vùng da mỏng. Tuy nhiên, RF không tác động tới lớp SMAS nên hiệu ứng nâng cơ, siết đường viền hàm không rõ như HIFU. Nói cách khác, RF phù hợp với trường hợp lão hóa nhẹ, da chùng nhão ít, nhưng lại không phải là lựa chọn tối ưu khi da chảy xệ nhiều hoặc cần tái định hình đường nét gương mặt. 

Về liệu trình điều trị, trong khi HIFU có thể thực hiện đơn lẻ một buổi cho mỗi đợt điều trị, thì RF thường cần đến nhiều buổi để đạt hiệu quả tối ưu. Số lần điều trị cụ thể phụ thuộc loại thiết bị, tình trạng da và đáp ứng của từng bệnh nhân. 

- Kích thích cơ điện (EMS: Electrical Muscle Stimulation): Là phương pháp sử dụng dòng điện sinh học với cường độ thấp để kích thích các nhóm cơ mặt co, giãn nhịp nhàng. EMS mô phỏng tín hiệu thần kinh để kích hoạt cơ hoạt động mạnh hơn, tương tự cơ chế “tập luyện” cho cơ, giúp các sợi cơ được hoạt hóa, tăng trương lực và trở nên săn chắc hơn theo thời gian. Khi cơ mặt khỏe và nâng đỡ tốt, bề mặt da phía trên cũng cải thiện độ phẳng và độ săn chắc một cách tự nhiên. 

Trong thực hành lâm sàng, EMS giúp cải thiện vẻ mệt mỏi của gương mặt, hỗ trợ làm rõ đường nét ở các vùng như cạnh hàm, má và cằm trong những trường hợp chảy xệ nhẹ. Việc duy trì hoạt động cơ đều đặn còn khiến gương mặt trông tươi tắn, có sức sống hơn, đặc biệt ở những người làm việc căng thẳng hoặc ít biểu cảm. 

Trong điều trị, EMS mang lại cảm giác thư giãn, dễ chịu, có thể áp dụng định kỳ nhiều lần, đồng thời an toàn và thân thiện với hầu hết loại da. EMS thường được sử dụng như liệu trình hỗ trợ duy trì sau HIFU hoặc RF để kéo dài hiệu quả. Tuy nhiên, EMS tác động chủ yếu lên các nhóm cơ nông, không trực tiếp kích thích tái tạo collagen và không xử lý được tình trạng chảy xệ mức trung bình đến nặng. Trong thực tế, EMS mang tính duy trì và cần thực hiện thường xuyên. EMS phù hợp với người tương đối trẻ, có dấu hiệu lão hóa nhẹ hoặc có nhu cầu phòng ngừa chảy xệ. 

Theo TSK số 702