Mở rộng luật hiến tạng có thể trao hy vọng sống cho trẻ mắc bệnh hiểm nghèo.
Ảnh minh họa: Canva

Những ngày qua, dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) của Bộ Y tế nhận được nhiều băn khoăn của dư luận về việc cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, tạng.

Nhiều ý kiến cho rằng người dưới 18 tuổi chưa đủ nhận thức và năng lực tự quyết định như người trưởng thành, vì thế không thể cho họ quyền quyết định hiến tạng. Ngay cả khi cho gia đình hoặc người giám hộ quyết định thay họ, cũng có ý kiến phản đối vì lo sợ sự áp đặt và lợi ích từ người lớn.

Băn khoăn hoàn toàn chính đáng và cần được tôn trọng. Tuy nhiên, đề xuất cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể không phải là “phát kiến” của Bộ Y tế. Người dưới 18 tuổi hiến mô. tạng cũng không mới mẻ, vì nhiều quốc gia phát triển như Mỹ hay một số nước châu Âu, châu Á đã thực hiện nhiều thập kỷ trước.

Tháng 4/2024, Bộ Y tế công nhận Bệnh viện Nhi Đồng 2 đủ điều kiện thực hiện kỹ thuật lấy, ghép thận, gan từ người hiến sống và từ người hiến chết não tại bệnh viện. Những ai đến đây đều cảm nhận được tinh thần làm việc quên mình của đội ngũ nhân viên y tế. Và chắc chắn họ sẽ cảm nhận được sự mỏi mòn chờ đợi tạng ghép của nhiều bệnh nhi và thân nhân các cháu. Khó thống kê được bao nhiêu trẻ phải lìa đời vì mắc bệnh hiểm nghèo mà không có tạng ghép.

Một bác sĩ làm việc ở đây chia sẻ: “Trung tâm có trang thiết bị hiện đại, chuyên môn và quy trình chuẩn mực vì chúng tôi ghép tạng trẻ em từ đầu những năm 2000. Nhưng trung tâm chỉ hoạt động cầm chừng vì nguồn tạng ghép cho trẻ rất hạn chế, đa số từ người cho trong gia đình và không phải bệnh nhi nào cũng tìm được nguồn tạng phù hợp”.

Ghép tạng cho trẻ em đòi hỏi kỹ thuật phức tạp và nguồn tạng phù hợp. Ảnh minh họa: Canva

Mở rộng nguồn tạng ghép, đặc biệt ở người dưới 18 tuổi, được những người làm việc trong lĩnh vực ghép tạng Việt Nam đề xuất nhiều năm qua.

PGS.TS.BS Phạm Ngọc Thạch, phó giám đốc Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP.HCM), chia sẻ trên tạp chí điện tử Một Thế Giới: “Do thiếu nguồn tạng trẻ em, hiện nay chúng ta chỉ có thể cố gắng lấy thận người lớn để ghép vào bụng của trẻ. Khi phẫu thuật, các bác sĩ gặp vô vàn khó khăn vì hệ thống mạch máu, kích thước quả thận người lớn quá lớn so với khoang bụng nhỏ bé của trẻ, khiến việc kết nối mạch máu và đóng ổ bụng cực kì phức tạp và nguy hiểm. Tạng trẻ em hiến tặng sẽ phù hợp hoàn hảo về kích thước cơ thể và hệ mạch máu cho các bệnh nhi nhận tạng. Điều này giúp giảm thiểu tối đa các biến chứng phẫu thuật và nâng tỷ lệ thành công của các ca ghép tạng lên cao hơn rất nhiều so với dùng tạng người lớn”.

Phản hồi những băn khoăn của dư luận về dự thảo luật, Bộ Y tế khẳng định nguyên tắc xuyên suốt khi soạn thảo là bảo đảm lợi ích tốt nhất của trẻ em, hướng tới tạo thêm cơ hội cứu chữa cho trẻ mắc bệnh hiểm nghèo.

Dự thảo luôn tôn trọng nguyện vọng hiến tặng của người dưới 18 tuổi và gia đình. Trẻ phải đủ sức khỏe, được tư vấn độc lập, có sự đồng ý của cả trẻ và cha mẹ hoặc người giám hộ.

Dự thảo luật nghiêm cấm lấy thận, gan, tim, phổi hay bất kỳ bộ phận cơ thể lành nào của người dưới 18 tuổi đang sống.

 Bé Aari Patel (trái) và Hải An (phải)

Năm 2016, tại Anh, cậu bé Aari Patel qua đời sau một tai nạn khi mới ba tuổi. Ngay sau đó, cha mẹ em hiến tặng bảy bộ phận nội tạng của con mình. Bà Patel, mẹ Aari, chia sẻ với nhật báo The Guardian về quyết định này: “Tôi nghĩ có lẽ còn một đứa trẻ khác, ở một khu khác nào đó, đang tuyệt vọng chờ đợi được ghép tạng. Tôi là ai mà lại từ chối cơ hội đó của chúng? Chúng tôi biết con trai mình sẽ không bao giờ được đến trường học, nhưng bất cứ ai nhận được tạng của Aari đều có thể bước tiếp”.

Nước Anh có luật cho người dưới 18 tuổi hiến tạng nên những bộ phận của bé Aari đã cứu sống nhiều người. Chờ một đạo luật nhân văn ra đời ở nước ta để những di nguyện như của bé Hải An trở thành hiện thực.

Theo TSK SỐ 712