Mụn trứng cá để lại tổn thương cho cả làn da và tinh thần người bệnh. Ảnh: Canva

Điều quan trọng không kém là nếu không điều trị đúng cách và kịp thời, mụn có thể để lại nhiều hậu quả như sẹo mụn và những vết thâm tồn tại lâu dài, rất khó điều trị.

Bốn cơ chế gây mụn

Nhiều yếu tố gây nên mụn trứng cá, nhưng dù đó là yếu tố nào thì sự hình thành của mụn cũng cần đến 4 cơ chế chính, cùng hiện điện và tác động qua lại nhau.

- Tắc nghẽn lỗ nang lông: Biểu hiện bằng sự xuất hiện của các mụn cồi, do chất bã, chất sừng và vi khuẩn bị ứ lại không thoát ra được. Đây là điểm khởi đầu của mụn.

- Tăng tiết bã nhờn: Bệnh nhân bị mụn tăng tiết chất nhờn nhiều hơn bệnh nhân không mụn. Chất béo có trong chất nhờn do da tiết ra là môi trường thích hợp cho vi khuẩn phát triển, đây là yếu tố thuận lợi góp phần gây mụn.

- Sự hiện diện và hoạt động của vi khuẩn propionibacterium acnes tại vùng nang lông-tuyến bã.

- Viêm nhiễm: Sự tích tụ quá mức các chất bên trong nang lông làm cho vi nhân mụn (mụn cồi) vỡ ra, kích thích cơ thể sinh ra đáp ứng viêm.

Mụn trứng cá thường gặp ở lứa tuổi dậy thì, do tuyến bã hoạt động mạnh làm tăng tiết bã nhờn, cộng thêm quá trình rối loạn tạo nút sừng tại nang lông. Nếu mụn trứng cá xuất hiện đột ngột, nghiêm trọng, kèm theo những dấu hiệu khác như lông mọc nhiều bất thường, chu kì kinh nguyệt rối loạn thì bệnh nhân cần được bác sĩ chuyên khoa khám và cho xét nghiệm tầm soát nguyên nhân gây mụn.

Điều trị mụn hiệu quả đòi hỏi sự kiên nhẫn và quy trình chăm sóc da chuẩn xác. Ảnh: Canva

Chỉ khi điều trị dứt điểm nguyên nhân thì mụn mới được điều trị hiệu quả. Chữa mụn không thể “một sớm, một chiều”. Điều trị mụn là một quá trình lâu dài, liên tục, bao gồm việc thay đổi lối sống, chăm sóc da đúng cách và dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Vì cơ chế sinh mụn là sự kết hợp của nhiều yếu tố khác nhau, nên điều trị mụn cần chăm sóc và điều trị toàn diện mới mong đạt hiệu quả cao.

Vệ sinh da đúng cách

- Rửa mặt là bước quan trọng trong chăm sóc da mụn. Do da mụn là da nhạy cảm, nên nó rất dễ bị kích thích bởi các hóa chất trong các sản phẩm rửa mặt thông thường. Không chỉ thế, những thành phần trong các sản phẩm này còn có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ da; làm da dễ khô, mất nước, dễ nhiễm trùng và dễ bị kích ứng hơn. Vì vậy, hiểu rõ cách chọn và sử dụng các sản phẩm rửa mặt là vô cùng quan trọng.

- Các sản phẩm rửa mặt giúp lấy đi các tế bào chết, lượng nhờn dư thừa trên da, nhưng việc rửa mặt quá nhiều hoặc sử dụng những chế phẩm kiềm có thể dẫn đến mất cân bằng môi trường của da, gây kích ứng da nhiều hơn. Vì vậy, nên chọn các sản phẩm rửa mặt có nguồn gốc rõ ràng và đáng tin cậy.

Thông thường những sản phẩm dành cho da mụn thì trên nhãn có ghi “soap-free”, “acidic” hoặc “pH balance”, không có chất bào mòn (non-abrasive), không cồn (nonalcohol), không sinh nhân mụn (non-comedongenic).

- Rửa mặt sáng, tối với sữa rửa mặt dành cho da mụn. Những lần còn lại trong ngày thì rửa mặt bằng nước ấm. Cần rửa mặt nhẹ nhàng. Khi đang có mụn viêm thì không nên dùng những sản phẩm rửa mặt có hạt vì những hạt này sẽ cọ xát da, làm da dễ bị trầy xước.

Vệ sinh da mặt bằng bông tẩy trang để tránh gây nhiễm trùng vùng mụn. Ảnh: Canva

- Lau mặt nhẹ nhàng bằng bông tẩy trang. Không nên dùng khăn có bề mặt sợi thô ráp để chà xát và lau trên da vì sẽ làm da tổn thương thêm, Ngoài ra, khăn sử dụng cũng có thể là nơi vi trùng trú ngụ làm nhiễm trùng da nặng thêm.

- Không nặn, không cào gãi vùng da mụn. Không để tóc lòa xòa che vùng mặt. Không lấy tay sờ lên mặt (không chống cằm, không sờ
nắn mụn).

- Nên mang khẩu trang và nón rộng vành mỗi khi ra đường. Cần giặt nón và khẩu trang thường xuyên.

Tránh chạm tay, che chắn kỹ và giữ vệ sinh vùng da mụn. Ảnh: Canva

- Nếu chưa được bác sĩ tư vấn và hướng dẫn thì không nên trang điểm trong thời gian điều trị mụn. Bởi nếu sử dụng không đúng cách và chọn không đúng mỹ phẩm thì mụn sẽ nổi nhiều hơn và làm da ngày càng xấu hơn.

Ăn uống hợp lí và sinh hoạt điều độ

- Uống nhiều nước (tránh nước ngọt, rượu, bia), trung bình uống khoảng 1,5 - 2 lít nước/ngày (lưu ý uống rải đều trong ngày, không đợi khát mới uống).

- Không ăn thức ăn ngọt, béo, mỡ (kiêng bánh ngọt, kem, thức ăn nhanh, đồ chiên xào, bánh mì, mì gói, trái cây có vị ngọt đậm và tất cả những thức ăn dễ gây nổi mụn theo cảm nhận cá nhân).

Thức ăn ngọt, béo và nhiều dầu mỡ là kẻ thù của mụn trứng cá. Ảnh: Canva

- Tập thể dục rèn luyện sức khỏe hàng ngày.

- Không thức khuya, nên đảm bảo giấc ngủ từ 0h-3h hàng ngày. Ngủ đủ giấc, 8 giờ mỗi ngày.

- Tránh lo lắng, căng thẳng.

- Tránh nắng (nên sử dụng kem chống nắng phù hợp hàng ngày, hạn chế ra đường từ 10h sáng đến 4h chiều).

Kiên nhẫn điều trị

- Điều trị mụn cần một thời gian nhất định thì mới đạt được hiệu quả (ít nhất 2 tháng và tùy theo tình trạng mụn mà bác sĩ sẽ tư vấn kĩ hơn).

- Không nóng vội kết luận điều trị không hiệu quả mà dừng lại. Bởi điều trị mụn gồm cả việc sử dụng kháng sinh, do đó nếu dừng điều trị thì vi trùng dễ dẫn đến kháng thuốc và hiệu quả điều trị không duy trì được lâu.

- Điều trị mụn bao gồm thuốc thoa và thuốc uống theo toa cùng sự tư vấn của bác sĩ da liễu.

Theo TSK số 686