Bác sĩ trò chuyện: Lưu ý một số bệnh quan trọng trong mùa lạnh

16/01/2026 GMT+0700

Bác sĩ trò chuyện: Lưu ý một số bệnh quan trọng trong mùa lạnh

Nhà văn PGS.TS.BS Nguyễn Hoài Nam

Mùa Đông đến, gió lạnh tràn về trên nhiều vùng, miền quê hương đất nước cũng là mùa của một số bệnh đặc trưng của ngày đông tháng giá, đặc biệt là bệnh đường hô hấp, xương khớp, mạch máu.

Sự tích nàng Bân may áo cho chồng thường được lý giải cho hiện tượng rét muộn. Ảnh: Báo Dân Trí

Chính vì vậy, khi mùa Đông đến, một số người lớn tuổi ở phương Bắc phải tạm lánh vào phương Nam để tránh cái rét và bệnh tật. Những ngày này, nước ta tuy đã qua nửa mùa Đông nhưng lại sắp sửa đến Tết. Cái lạnh phương Bắc tràn về ngày càng nhiều, với cao điểm cái lạnh ghê người của tháng Ba mà từ xưa cha ông ta hay gọi là “Rét nàng Bân” hay “Rét tháng Ba bà già chết cóng”.

Thời điểm này, ngoài những căn bệnh thường gặp, mọi người cần chú ý một số bệnh khá nguy hiểm cho sức khỏe mà chúng ta hay chủ quan lơ là trong phòng tránh.

1. Tôi nhớ hồi còn bé, khi còn học phổ thông, cứ mỗi lần gió heo may về là nhà trường lại tổ chức nhỏ nước tỏi vào mũi chúng tôi để phòng tránh bệnh cúm. Làm vậy vì dịch cúm thường xảy ra vào mùa Đông.

Cúm rất hay lây, chỉ cần một người trong gia đình hay một học sinh trong lớp bệnh là cả gia đình hay cả lớp học cũng mắc theo. Người mắc bệnh cúm thường hay nhức đầu, sổ mũi và đau ê ẩm hết người. Bệnh lây nhanh, khởi phát nhanh nhưng cũng vài ngày là hết. Bệnh nhân chỉ cần nghỉ ngơi, uống thuốc hạ sốt, ăn cháo và uống vitamin C hay nước chanh để tăng cường sức đề kháng là đủ.

Hồi nhỏ, chúng tôi chưa thấy ai chết vì cúm. Nhưng sau này đọc lại thấy có những đại dịch cúm như đại dịch năm 1918 sau Thế chiến thứ nhất bên châu Âu làm hàng triệu người chết; mới nhất, đại dịch cúm AH1N1 vừa qua khiến hơn 7 triệu người chết, cũng thấy ghê thật.

Cúm chủ yếu lây qua đường hô hấp, do hít phải không khí có chứa virus gây bệnh cúm. Phòng ngừa tốt nhất là cách ly bệnh nhân, tránh tiếp xúc với người bị bệnh.

Người mắc bệnh cúm cần nghỉ ngơi, uống thuốc và bổ sung vitamin C để nhanh khỏi. Ảnh: Canva

2. Bệnh thứ hai hay xảy vào mùa Đông là viêm phổi. Cha tôi khi còn sống, cứ mỗi khi mùa Đông đến là mua cho chúng tôi vài cái khăn len để giữ cho ấm cổ.

Viêm phổi hay xảy ra khi cơ thể bị lạnh. Bệnh nhân sốt cao, ho nhiều có đàm đặc màu vàng hay vàng xanh tuỳ theo loại vi trùng gây viêm phổi. Bệnh hay do phế cầu trùng gây ra, nếu không được điều trị kịp thời bệnh nhân có thể tử vong do các biến chứng như abcès phổi, tràn mủ màng phổi, suy kiệt...

Điều trị viêm phổi chù yếu là dùng thuốc kháng sinh, hạ sốt và nâng đỡ cơ thể. Trường hợp nặng, bệnh nhân phải nhập viện và điều trị tại đơn vị săn sóc đặc biệt. Bệnh có thể lây do tiếp xúc mầm bệnh qua đường không khí.

3. Bệnh thứ ba cũng hay gặp vào mùa Đông và thường xảy ra ở người lớn tuổi là viêm đa khớp dạng thấp. Bệnh do vi trùng Streptococcus Béta Hemolytic gây ra. Bắt đầu từ viêm họng, bệnh sẽ gây ra biến chứng trên khớp, trên thận và trên tim. Khớp sưng đỏ, nóng đau, có khi biến dạng và rất hay tái phát. Phòng ngừa bằng cách đừng để viêm họng, vệ sinh răng miệng và uống kháng sinh dự phòng khi mùa Đông đến ở những người có nguy cơ cao hoặc có tiền sử bị viêm đa khớp dạng thấp.

Người cao tuổi dễ mắc bệnh viêm đa khớp dạng thấp vào mùa đông. Ảnh: Canva

4. Mùa Đông đến, những bệnh nhân hen phế quản mà dân gian còn gọi là suyễn cũng rất lo lắng. Vì trời lạnh kèm theo ô nhiễm môi trường và căng thẳng trong mưu sinh những ngày gần Tết làm bệnh hay bộc phát và nặng hơn so với các mùa khác trong năm. Lúc này, những cơn khó thở và ho hay xảy ra về đêm, làm bệnh nhân mệt mỏi và lo âu.

Điều trị dứt hẳn hoàn toàn hen phế quản rất khó vì đây là bệnh có tính di truyền và tự miễn. Tuy nhiên, bệnh nhân có thể giảm những cơn khó thở bằng cách sử dụng các loại thuốc dãn phế quản, tăng cường sức đề kháng và nhất là giữ cho cơ thể ấm không bị nhiễm lạnh. Lưu ý tuyệt đối không hút thuốc lá, môi trường sống phải trong lành và tránh những stress do cuộc sống gây ra.

5. Cuối cùng cũng đừng quên những bệnh mạch máu. Mối liên quan ở đây là khi trời lạnh, nếu không giữ ấm cơ thể, các mạch máu có thể bị co lại, đặc biệt là các động mạch ngoại biên dễ làm bộc phát những bệnh về động mạch trên những người có cơ địa dễ bị bệnh như viêm tắc động mạch, đái tháo đường, xơ vữa động mạch... Bệnh làm bệnh nhân bị đau nhiều ở đầu các ngón tay và ngón chân, có thể kèm theo tím tái. Nặng hơn, bệnh nhân sẽ bị hoại tử đầu ngón tay và chân hoặc cả bàn chân. Điều trị chủ yếu là phải giữ ấm cho bệnh nhân, sử dụng các loại thuốc giảm đau và dãn mạch máu.

Ngoài yếu tố thời tiết, cuối năm cũ, đầu năm mới đối với nhiều người cũng là thời điểm tiệc tùng liên miên, tất nhiên thường kèm theo rượu, bia. Lúc đó, các bệnh mạch máu càng ra sức hoành hành, nào là tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim cho đến viêm tắc động mạch ngoại biên, gây tử vong hoặc biến chứng, tàn phế suốt đời.

Theo TSK số 702

Ý kiến của bạn

{% item.name %}

{% item.comment %}

Bác sĩ trò chuyện: Lưu ý một số bệnh quan trọng trong mùa lạnh

Làm gì khi bé bị viêm mũi họng thường xuyên?

9 lời khuyên thiết thực để bảo vệ thính lực

Lớp tế bào của mũi là điểm xâm nhập quan trọng của Coronavirus

Uống nước đá có làm viêm họng?

Sử dụng dung dịch súc miệng - họng trong mùa dịch COVID-19

Bài cùng chuyên mục

Thói quen tốt và xấu nhất cho răng

Chuyên gia Anh chỉ ra 9 dấu hiệu cảnh báo ung thư phổi

Áp dụng chánh niệm trong điều trị rối loạn tình dục nam

Tại sao bệnh cảm lại nặng hơn vào ban đêm?

Cúm mùa và những nguy cơ tim mạch cần biết

Bụi mịn PM2.5:"Khách không mời" mà đến

Đọc thêm

Bác sĩ trò chuyện: Lưu ý một số bệnh quan trọng trong mùa lạnh

16/01/2026 00:00:00 GMT+0700

Làm gì khi bé bị viêm mũi họng thường xuyên?

28/08/2025 00:00:00 GMT+0700

Con tôi 10 tuổi, thường xuyên viêm mũi rồi chuyển sang viêm họng, cứ 1-2 tháng lại tái phát. Đi khám bệnh, bác sĩ thường cho cháu hút mũi, xông mũi, uống thuốc 2 tuần, thậm chí nhiều hơn. Tôi sợ cháu uống kháng sinh nhiều không tốt, vậy có cách nào chữa khỏi tình trạng này không? L.V.M (TP.HCM)

9 lời khuyên thiết thực để bảo vệ thính lực

10/08/2025 00:00:00 GMT+0700

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính đến năm 2050 sẽ có gần 2,5 tỷ người trên toàn cầu bị mất thính lực ở một mức độ nào đó và hơn 700 triệu người sẽ cần phục hồi chức năng thính lực. Trên nhật báo The Guardian mới đây, các chuyên gia thính học hàng đầu Anh đã cho một số lời khuyên giúp bạn chăm sóc tai và bảo vệ thính lực một cách hiệu quả.

Lớp tế bào của mũi là điểm xâm nhập quan trọng của Coronavirus

27/08/2023 04:32:00 GMT+0700

Coronavirus gây dịch COVID-19 xâm nhập vào các tế bào thông qua một protein được gọi là thụ thể men chuyển đổi angiotensin 2 (ACE2) và vị trí của protein này có thể là một yếu tố cần thiết để hiểu được sự lây lan của virus. Nguồn: DS Huỳnh Văn Nhiệm (theo Medical News Bulletin, 6.9.2020)

Uống nước đá có làm viêm họng?

27/08/2023 04:16:00 GMT+0700

Vậy tại sao khi bị đau vì chấn thương hay đụng dập người ta lại chườm đá lạnh để giảm đau? Mà quả thật nhờ chườm nước đá lạnh giảm đau và giảm sưng rất nhanh. Vậy uống nước lạnh có làm viêm họng không? Khi bị viêm họng thì nên uống nước lạnh hay nước ấm?

Sử dụng dung dịch súc miệng - họng trong mùa dịch COVID-19

26/08/2023 15:15:00 GMT+0700

Dung dịch súc miệng - họng là loại thuốc sát trùng tại chỗ được sử dụng với mục đích chính là diệt vi khuẩn dành cho các trường hợp nhiễm trùng răng miệng, hoặc sau các thủ thuật ở vùng răng - miệng - họng. Dung dịch súc miệng - họng hiện nay có rất nhiều loại với thành phần khác nhau có bán trên thị trường.