1. Luôn tìm cớ tránh né

Khi tuổi tác tăng lên, cảm giác lo âu trong giao tiếp xã hội dần rõ rệt hơn. Thế nhưng mỗi lần bạn viện ra một lý do để không bước ra ngoài, thế giới của bạn lại âm thầm thu hẹp lại.

Lucy Pollock, bác sĩ người Anh chuyên ngành Lão khoa, cho biết bà thường xuyên chứng kiến người lớn tuổi quyết định không làm một số việc nhất định, chẳng hạn như đi nghỉ mát hoặc đi du lịch cùng bạn bè.

“Ngay cả những việc đơn giản như đi xem kịch hay đi xem hòa nhạc, họ cũng do dự. Mọi người nói: ‘Tôi nghĩ mình không thể làm được việc đó. Có rất đông người và tôi sẽ không tìm được chỗ đậu xe.’ Họ tìm cớ để không làm điều gì đó, thay vì quyết định làm điều đó”.

Trong khi đó, nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng việc giao tiếp xã hội thường xuyên có liên quan chặt chẽ đến một cuộc sống khỏe mạnh và lâu dài hơn. Vì vậy, đừng để những lo lắng nhỏ như chuyện đậu xe trở thành rào cản. Hãy chuẩn bị trước, tìm hiểu kỹ hơn và rồi bạn sẽ thấy mọi thứ không khó như mình tưởng.

Mỗi lần bạn tìm lý do để không bước ra ngoài, thế giới của bạn lại dần thu hẹp. Ảnh: Canva

2. Không kết bạn với người trẻ

“Thời của tôi khác lắm” là cái bẫy quen thuộc của mọi thế hệ. Việc chỉ nhìn về quá khứ mà không kết nối với hiện tại và tương lai là một yếu tố khiến con người già đi nhanh hơn.

“Bạn có thể có nhiều kinh nghiệm, nhưng đừng áp đặt điều đó lên người trẻ,” Pollock nói.

Các mối quan hệ liên thế hệ đã được chứng minh giúp cải thiện sức khỏe và tinh thần cho cả hai phía. Những người thường xuyên trò chuyện, gắn bó với con cháu thường vui vẻ và năng động hơn.

Theo bà, điều quan trọng nhất là biết lắng nghe, quan tâm, khích lệ và thực sự hứng thú với những gì người trẻ đang làm.

Thường xuyên trò chuyện với con cháu giúp người lớn tuổi cảm thấy tràn đầy năng lượng hơn. Ảnh: Canva

3. Giữ tiền quá chặt

Theo Pollock, việc cho đi không chỉ mang ý nghĩa xã hội mà còn đem lại lợi ích rõ rệt cho sức khỏe tinh thần. Nhiều nghiên cứu cho thấy khi tham gia các hoạt động thiện nguyện, con người có xu hướng cảm thấy cuộc sống ý nghĩa và trọn vẹn hơn.

Trong thực tế, bác sĩ Pollock  từng gặp những người lớn tuổi tìm thấy niềm vui từ việc chia sẻ tài chính khi còn sống, thay vì giữ lại đến cuối đời. Với họ, việc cho đi không phải là mất mát, mà là cách để tận hưởng giá trị của đồng tiền theo một cách sâu sắc hơn.

Bà cho rằng, nếu đã có ý định dành tiền cho từ thiện, mỗi người hoàn toàn có thể tham gia ngay từ bây giờ vào cách số tiền đó được sử dụng. Không ít người lớn tuổi mà bà điều trị đã lựa chọn hỗ trợ các dự án của người trẻ và cảm thấy gắn bó, có mục đích hơn.

Tuy vậy, bà cũng lưu ý không phải ai cũng có điều kiện tài chính dư dả, đặc biệt khi nhiều người còn phải lo chi phí sinh hoạt và chăm sóc về sau. Nhưng với những trường hợp có khả năng, việc bớt tích trữ và sẵn sàng chia sẻ có thể mang lại niềm vui và sự hài lòng cho chính họ.

Chia sẻ giúp mang lại niềm vui và sự hài lòng. Ảnh: Canva

4. Lạm dụng thuốc

Việc đặt quá nhiều niềm tin vào thuốc men đôi khi lại gây tác dụng ngược đối với sức khỏe, nghe có vẻ nghịch lý nhưng là thực tế. Con người thường có xu hướng tìm đến thuốc như một giải pháp nhanh chóng. Tuy nhiên, hiện nay có tới 10-20% số ca nhập viện ở người trên 85 tuổi có liên quan đến việc sử dụng thuốc.

Một số nhóm thuốc như thuốc kháng histamine hay thuốc điều trị bàng quang tăng hoạt nếu dùng lâu dài có thể gây ảnh hưởng không tốt đến não bộ. Nhiều nghiên cứu cho thấy các thuốc có tính kháng cholinergic có thể cản trở hoạt động của acetylcholine, một chất dẫn truyền thần kinh quan trọng, từ đó làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ về lâu dài.

Bà khuyến nghị người bệnh nên chủ động xem xét lại các loại thuốc đang dùng, bởi nhiều tác động bất lợi có thể diễn ra âm thầm trong thời gian dài. Việc theo dõi triệu chứng cũng rất quan trọng, bởi không ít loại thuốc chỉ hiệu quả với một số ít người nhưng vẫn được sử dụng rộng rãi.

Pollock gợi ý áp dụng nguyên tắc BRAN khi cân nhắc điều trị. Trong đó, B là Benefits (Lợi ích), R là Risks (Rủi ro), A là Alternatives (Lựa chọn thay thế) và N là Nothing (Điều gì xảy ra nếu không làm). Cách tiếp cận này giúp người bệnh tránh phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc và có cái nhìn toàn diện hơn trước khi đưa ra quyết định.

Với các trường hợp như huyết áp cao, bên cạnh việc dùng thuốc, tăng cường vận động và hạn chế rượu bia có thể mang lại hiệu quả tích cực, đồng thời cải thiện thể trạng và chất lượng cuộc sống một cách bền vững.

Lạm dụng thuốc có thể gây hại cho sức khỏe. Ảnh: Canva

5. Ám ảnh với bệnh tật của bản thân

Nghiên cứu tại Thụy Điển cho thấy những người mắc chứng lo âu về bệnh tật có thể đối mặt với nguy cơ tử vong sớm hơn người ít lo âu.

Trong thực tế, bà Pollock không ít lần gặp những bệnh nhân liên tục liệt kê các vấn đề sức khỏe, điều mà bà ví như một bản hòa tấu của các cơ quan. Tuy nhiên, ngoài yếu tố lo âu, nguyên nhân sâu xa đôi khi là do cuộc sống thiếu những mối quan tâm khác để tập trung.

Theo bà, việc chuyển hướng sự chú ý có thể giúp giảm bớt cảm giác khó chịu từ những vấn đề sức khỏe nhỏ. Những cơn đau hay lo lắng thường trở nên rõ rệt hơn vào ban đêm, khi con người không còn bị phân tán bởi các hoạt động khác.

Vì vậy, duy trì sở thích và mối quan tâm ngoài sức khỏe cá nhân là điều rất quan trọng. Đồng thời, việc quan tâm đến người khác cũng giúp cải thiện tinh thần, đặc biệt với những người đang phải sống chung với nhiều bệnh lý nhưng vẫn giữ được sự tích cực và nghị lực trong cuộc sống.

Duy trì sở thích và quan tâm đến người khác giúp cải thiện tinh thần. Ảnh: Canva

6. Chọn sống trong không gian không có cầu thang

Môi trường sống có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ suy giảm thể chất theo tuổi tác. Nghiên cứu tại Nhật Bản năm 2018, theo dõi hơn 6.000 người từ 65 tuổi trở lên trong ba năm, cho thấy những người sống trong nhà có cầu thang có xu hướng duy trì thể lực tốt hơn.

Leo cầu thang là một dạng vận động tự nhiên nhưng hiệu quả, giúp tăng cường cơ chân, giữ cho mạch máu linh hoạt và cải thiện tuần hoàn. Ngược lại, khi chuyển sang sống ở nhà một tầng, nhiều người vô tình đánh mất thói quen vận động hàng ngày, từ đó dễ dẫn đến suy giảm cơ bắp và lối sống ít vận động.

Theo Pollock, dù nhà một tầng có thể cần thiết trong một số trường hợp, đặc biệt sau thời gian điều trị dài, nhưng nếu vẫn còn khả năng, người lớn tuổi nên duy trì việc leo cầu thang hoặc tìm cách thay thế bằng các hoạt động tương đương để giữ sức cơ.

Thực tế, xu hướng né tránh cầu thang đang ngày càng phổ biến khi nhiều người chọn thang máy cho cả những quãng đường ngắn. Chính những thay đổi nhỏ trong thói quen này lại góp phần âm thầm đẩy nhanh quá trình suy giảm thể lực.

Leo cầu thang đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Ảnh: Canva

7. Khước từ công nghệ

Không ít người dành nhiều thời gian để phàn nàn về mặt tiêu cực của điện thoại thông minh, nhưng thực tế, công nghệ cũng mang lại những lợi ích rõ rệt, đặc biệt trong việc duy trì kết nối xã hội và sự độc lập trong cuộc sống.

Theo một báo cáo của Age UK, khoảng 33% người trên 65 tuổi tại Anh không sử dụng smartphone, khoảng 2,3 triệu người không dùng internet. Việc quay lưng với công nghệ là một sai lầm. Không chỉ làm gia tăng nguy cơ bị cô lập, việc học kỹ năng mới còn giúp duy trì và cải thiện chức năng nhận thức.

Pollock khuyến khích người lớn tuổi chủ động tiếp cận công nghệ, từ những việc đơn giản như gọi video để giữ liên lạc với gia đình, qua đó duy trì sự gắn kết và kích thích trí não.

Khước từ công nghệ làm gia tăng nguy cơ bị cô lập. Ảnh: Canva

8. Từ chối sử dụng máy trợ thính

Việc ngại dùng máy trợ thính đôi khi lại khiến bạn tự làm khó chính mình. Pollock nhận định suy giảm thính lực có liên quan trực tiếp đến suy giảm nhận thức và là một trong những yếu tố có thể can thiệp để giảm nguy cơ sa sút trí tuệ.

Khi không nghe rõ, bạn dần rút khỏi các cuộc trò chuyện. Đồng thời, não bộ phải làm việc nhiều hơn để xử lý âm thanh, lâu dài có thể ảnh hưởng đến trí nhớ và khả năng tư duy.

Vì vậy, nếu bạn hoặc người thân nhận thấy thính lực suy giảm, việc sử dụng máy trợ thính là cần thiết. Hiện nay, không nhất thiết phải chi trả quá nhiều để có được một thiết bị phù hợp và hiệu quả.

9. Nghỉ ngơi quá nhiều

Ngồi quá lâu là một trong những cách nhanh nhất đẩy nhanh quá trình lão hóa. Pollock cho biết khả năng đứng dậy khỏi ghế chính là yếu tố then chốt để duy trì sự độc lập khi về già.

Bà khuyến nghị nên đứng dậy vận động sau mỗi 20 phút. Ngay cả khi xem tivi, hãy tận dụng thời gian nghỉ giữa các chương trình để di chuyển, thay vì ngồi liên tục.

Bên cạnh đó, không nên e ngại việc vận động đến mức hơi hụt hơi. Với phần lớn mọi người, tập luyện ở cường độ khiến bạn thở nhanh hơn một chút lại mang lại lợi ích tích cực cho sức khỏe, miễn là phù hợp với tình trạng thể chất.

Nghỉ ngơi nhiều làm tăng tốc quá trình lão hóa. Ảnh: Canva

10. Trông chờ vật lý trị liệu

Sau những lần té ngã, việc phục hồi chức năng là rất quan trọng, nhưng không thể phụ thuộc hoàn toàn vào bác sĩ hay chuyên viên vật lý trị liệu.

Theo đó, vai trò của chuyên gia là hướng dẫn, còn việc tập luyện phải do chính người bệnh duy trì. Không ít người kỳ vọng có một giải pháp nhanh giúp cải thiện sức mạnh và thăng bằng, nhưng thực tế, điều đó phụ thuộc vào sự chủ động của mỗi cá nhân.

Việc duy trì các bài tập, tăng cường vận động và từng bước lấy lại thể lực là yếu tố then chốt để phục hồi.

Phục hồi sau té ngã rất quan trọng và cần sự chủ động của bản thân. Ảnh: Canva

11. Chấp nhận sự yếu đi

Suy yếu ở tuổi già phần lớn đến từ việc mất dần khối lượng cơ. Tuy nhiên, nhiều người lầm tưởng rằng một khi đã yếu đi thì không thể cải thiện, trong khi khoa học cho thấy điều ngược lại.

Các nghiên cứu chứng minh tình trạng tiền suy yếu hoàn toàn có thể đảo ngược thông qua vận động phù hợp và chế độ dinh dưỡng hợp lý, đặc biệt là tăng cường protein.

Những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày cũng có thể tạo ra khác biệt lớn. Từ những bài tập đơn giản như đứng lên ngồi xuống, giữ thăng bằng, đến việc tranh thủ vận động trong các khoảng thời gian ngắn, tất cả đều góp phần cải thiện sức mạnh và khả năng vận động.

Quan trọng hơn, việc duy trì thói quen vận động đều đặn không chỉ giúp giữ gìn thể chất mà còn giúp nâng cao chất lượng cuộc sống khi về già.

Vận động hợp lý và dinh dưỡng có thể giúp đảo ngược tình trạng tiền suy yếu. Ảnh: Canva

Thảo Vy ( Theo The Telegraph)