Người dân phải được đặt ở vị trí trung tâm của hệ thống y tế

01/02/2026 GMT+0700

Người dân phải được đặt ở vị trí trung tâm của hệ thống y tế

PGS.TS.BS Tăng Chí Thượng (Giám đốc Sở Y tế TP.HCM)

Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá nhằm tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã xác lập một tinh thần chỉ đạo xuyên suốt: Người dân phải được đặt ở vị trí trung tâm của hệ thống y tế.

Mọi chính sách, mô hình tổ chức và hoạt động chuyên môn đều phải quy tụ về mục tiêu cuối cùng là chăm sóc sức khỏe người dân một cách toàn diện, bình đẳng, liên tục theo vòng đời, trong đó chủ động phòng ngừa bệnh tật giữ vai trò then chốt.

Điều cốt lõi của Nghị quyết 72 không chỉ nằm ở việc bổ sung nguồn lực hay hoàn thiện cơ chế, mà là đặt ra yêu cầu phải thay đổi tư duy một cách căn bản trong cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân. Tư duy lấy chữa bệnh làm trung tâm - vốn tồn tại trong thời gian dài - không còn phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay. Hệ thống y tế phải chuyển mạnh sang tư duy phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe sớm, liên tục và lâu dài, bắt đầu ngay từ cộng đồng. Và khi xác định như vậy, trạm y tế phường, xã chính là nơi phải thay đổi đầu tiên và mạnh mẽ nhất.

Nghị quyết 72 thúc đẩy nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại y tế cơ sở. Ảnh: Sở Y tế TP.HCM

Những hạn chế kéo dài của y tế cơ sở

Nghị quyết 72 đã thẳng thắn chỉ ra những tồn tại kéo dài của y tế cơ sở trong nhiều năm qua. Đây là những vấn đề chúng ta không thể né tránh, mà cần nhìn nhận với tinh thần cầu thị, trách nhiệm và quyết tâm khắc phục.

Thực tế cho thấy, ở nhiều nơi, trạm y tế phường, xã chưa thực sự đảm đương được vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân. Hoạt động khám sàng lọc, phát hiện sớm bệnh tật còn hạn chế; việc quản lý sức khỏe người dân theo địa bàn, theo nhóm nguy cơ và theo vòng đời chưa được triển khai bài bản, liên tục. Chính vì vậy, niềm tin của người dân đối với y tế cơ sở chưa được củng cố vững chắc.

Hệ quả rõ ràng: Người dân đi khám, chữa bệnh vượt tuyến, kể cả với những bệnh lý thông thường. Trạm y tế bị “bỏ qua”, trong khi bệnh viện tuyến trên ngày càng quá tải. Điều này không chỉ gây lãng phí nguồn lực, làm tăng chi phí xã hội, mà còn làm suy yếu nghiêm trọng vai trò “người gác cổng” của y tế cơ sở - một vai trò cốt lõi của hệ thống y tế hiệu quả và bền vững.

Cũng cần thẳng thắn nhìn nhận rằng, cách làm hiện nay của nhiều trạm y tế vẫn còn mang tính thụ động. Trạm y tế chủ yếu chờ người dân đến khám khi đã có bệnh, trong khi chưa chủ động tiếp cận, theo dõi và quản lý sức khỏe người dân theo địa bàn. Việc nắm bắt tình hình sức khỏe cộng đồng còn nặng về báo cáo hành chính, thiếu sự tiếp xúc thực chất, thường xuyên với từng hộ gia đình, từng nhóm dân cư.

Nếu trạm y tế chỉ dừng lại ở tiêm chủng, khám bệnh thông thường và triển khai các chương trình mục tiêu theo kế hoạch, thì chúng ta chưa làm đúng và đủ vai trò của y tế cơ sở. Vai trò quan trọng nhất của tuyến này phải là quản lý sức khỏe ban đầu, quản lý bệnh mạn tính, tư vấn dự phòng và theo dõi sức khỏe lâu dài cho người dân.

Đổi mới trạm y tế: không chỉ đổi tổ chức, mà phải đổi cách làm

Theo đúng tinh thần Nghị quyết 72, trạm y tế phường xã phải chủ động công tác chăm sóc sức khoẻ người dân. Ảnh: Báo VN.Economy

Thời gian qua, TP.HCM đã sắp xếp, cấu trúc lại các trạm y tế phường, xã theo hướng trở thành đơn vị sự nghiệp công lập hoàn chỉnh, trực thuộc UBND phường, xã, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây là bước đi cần thiết để đưa y tế cơ sở gần dân hơn, gắn với chính quyền cơ sở và phục vụ người dân tốt hơn.

Tuy nhiên, cần thống nhất một nhận thức rất rõ: Đổi tổ chức mà không đổi cách làm thì sẽ không tạo ra thay đổi thực chất. Điều người dân cần không chỉ là một trạm y tế được sắp xếp lại về mặt hành chính, mà là một trạm y tế hoạt động khác đi - chủ động hơn, gần dân hơn và có trách nhiệm rõ ràng hơn đối với sức khỏe của từng người dân trên địa bàn.

Vì vậy, cùng với đầu tư hạ tầng, trang thiết bị và nhân lực, yêu cầu đặt ra là phải đổi mới mạnh mẽ mô hình hoạt động của trạm y tế phường, xã, chuyển từ cách làm thụ động sang chăm sóc sức khỏe chủ động theo địa bàn, thông qua mô hình “đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn”.

Theo mô hình này, trạm y tế không còn chỉ là nơi người dân tìm đến khi đã bệnh, mà phải trở thành trung tâm điều phối chủ động công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân trên địa bàn. Mỗi người dân phải được “nhận diện”, theo dõi và chăm sóc một cách liên tục, có trách nhiệm và có người phụ trách cụ thể.

Mô hình không mới, nhưng đòi hỏi quyết tâm mới

Mô hình đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn không phải là điều mới trên thế giới. Nhiều quốc gia như Brazil, Anh, Thái Lan hay Cuba đã triển khai hiệu quả mô hình này trong nhiều năm qua. Điểm chung của các mô hình này là chủ động quản lý sức khỏe người dân theo hộ gia đình, nhóm nguy cơ và vòng đời, qua đó giảm tải bền vững cho tuyến trên và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu.

Theo định hướng này, mỗi đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn tối thiểu gồm: Bác sĩ gia đình hoặc bác sĩ đa khoa làm đội trưởng; điều dưỡng điều phối chăm sóc; dược sĩ hoặc dược tá quản lý thuốc và theo dõi tuân thủ điều trị; nhân viên y tế công cộng phụ trách phòng bệnh, tiêm chủng và sàng lọc; cùng với các cộng tác viên sức khỏe tại khu dân cư - những người trực tiếp gắn bó với từng cụm hộ gia đình và là cầu nối giữa trạm y tế với người dân.

Tùy điều kiện thực tế, đội chăm sóc có thể được bổ sung nữ hộ sinh, phục hồi chức năng cơ bản, tư vấn tâm lý - công tác xã hội hoặc y học cổ truyền, nhằm đáp ứng đầy đủ hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng.

Để mô hình đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn không dừng lại ở chủ trương mà đi vào thực chất, trạm y tế cần tập trung thực hiện 05 nội dung then chốt.
1. Mỗi người dân phải được đăng ký và quản lý theo đội chăm sóc cụ thể, có người chịu trách nhiệm theo dõi liên tục.

2. Chăm sóc sức khỏe phải được tổ chức theo vòng đời và theo nhóm nguy cơ, tránh dàn trải và hình thức.

3. Xây dựng lịch chăm sóc chủ động, tổ chức thăm hộ gia đình định kỳ, chủ động tư vấn, nhắc lịch và theo dõi sức khỏe người dân.

4. Thiết lập cơ chế chuyển tuyến có điều phối, bảo đảm người bệnh được theo dõi đầy đủ cả trước và sau điều trị.

5. Duy trì giao ban đội hằng tuần, kết hợp chặt chẽ giữa điều trị và y tế công cộng. Đây chính là “trái tim” của mô hình chăm sóc sức khỏe liên tục.

Cùng với đó, chuyển đổi số y tế cơ sở là yêu cầu bắt buộc, giúp trạm y tế chuyển từ quản lý hành chính sang quản lý sức khỏe người dân một cách chủ động, minh bạch và hiệu quả; đồng thời tạo điều kiện để đội chăm sóc thường xuyên kết nối với hộ gia đình mà không đòi hỏi phải bổ sung nhiều nhân lực.

Theo TSK số 703 + 704

Ý kiến của bạn

{% item.name %}

{% item.comment %}

Người dân phải được đặt ở vị trí trung tâm của hệ thống y tế

Nipah virus (NiV) có gây đại dịch không?

Đạo diễn Dương Huy “Tôi muốn đi đến tận cùng sự thật”

Y tế TP.HCM phát triển mô hình kết hợp Đông – Tây y

Tân Tổng Lãnh sự Pháp Etienne Ranaivoson thăm Viện Tim TP.HCM

Vai trò quan trọng của dược lâm sàng trong điều trị ung thư

Bài cùng chuyên mục

Cà phê giúp cải thiện tâm trạng?

Lối sống “cú đêm” gây hại tim mạch

Lần đầu ghép thành công thận người cho bệnh nhân từng ghép thận lợn

Phát hiện kháng thể miễn dịch giúp ức chế ung thư phổi

Ăn, uống gì để giảm viêm mạn tính?

Nghiên cứu mới nhất: Acetaminophen không gây tự kỷ khi dùng trong thai kỳ

Đọc thêm

Người dân phải được đặt ở vị trí trung tâm của hệ thống y tế

01/02/2026 00:00:00 GMT+0700

Nipah virus (NiV) có gây đại dịch không?

02/02/2026 00:00:00 GMT+0700

Không chỉ ở Châu Á mà truyền thông ở Mỹ cũng liên tục đưa tin về bệnh gây do Nipah virus (NiV). Câu hỏi được quan tâm nhiều là liệu NiV có gây ra một đại dịch khác không?

Đạo diễn Dương Huy “Tôi muốn đi đến tận cùng sự thật”

09/01/2026 00:00:00 GMT+0700

Tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 24 tháng 11/2025, bộ phim khoa học Bụi mịn - hiểm họa lơ lửng của đạo diễn Dương Huy đã xuất sắc giành giải Bông Sen Vàng thể loại Phim Khoa học. Tháng qua, anh đã dành cho Tạp chí Thuốc & Sức Khỏe (TSK) một buổi trò chuyện về tác phẩm này.

Y tế TP.HCM phát triển mô hình kết hợp Đông – Tây y

24/12/2025 00:00:00 GMT+0700

TP.HCM xác định phát triển mô hình kết hợp Đông – Tây y là định hướng chiến lược lâu dài, phù hợp với đặc thù đô thị đặc biệt, đa trung tâm và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng của người dân.

Tân Tổng Lãnh sự Pháp Etienne Ranaivoson thăm Viện Tim TP.HCM

20/12/2025 00:00:00 GMT+0700

Nhân nhiệm kỳ công tác mới tại Việt Nam, sáng 18/12, tân Tổng Lãnh sự Pháp tại TP.HCM, Ông Etienne Ranaivoson, đã đến thăm và làm việc tại Viện Tim TP.HCM.

Vai trò quan trọng của dược lâm sàng trong điều trị ung thư

19/12/2025 00:00:00 GMT+0700

Trong hai ngày 18–19/12, tại Hà Nội, Bệnh viện K đã tổ chức Hội thảo khoa học “Dược lâm sàng trong điều trị đa mô thức bệnh ung thư và vật lí y khoa cho kỉ nguyên điều trị chính xác”.