Nhiều nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của não, làm giảm khả năng tập trung, ghi nhớ, xử lý thông tin, điều hòa cảm xúc và kiểm soát hành vi.

Theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí Alzheimer's & Dementia năm 2023, theo dõi hơn 800.000 phụ nữ khoảng 60 tuổi, những người ngủ dưới 7 giờ mỗi đêm có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ cao hơn trong vòng 20 năm tiếp theo.

Ngủ đủ giấc giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ. Ảnh minh họa: Canva

Một nghiên cứu khác đăng trên Sleep năm 2024 cũng ghi nhận hơn 5.600 người lớn tuổi gặp vấn đề về giấc ngủ có điểm số kiểm tra nhận thức thấp hơn và tốc độ suy giảm chức năng não nhanh hơn. Ngược lại, những người thường xuyên thức dậy với cảm giác được nghỉ ngơi đầy đủ có xu hướng duy trì chức năng nhận thức tốt hơn khi về già.

Theo các nhà khoa học, giấc ngủ giúp bảo vệ não thông qua hai cơ chế chính. Trong giai đoạn ngủ sâu, hệ thống glymphatic (hệ thống làm sạch não) hoạt động mạnh để loại bỏ các protein độc hại, trong đó có những protein liên quan đến bệnh Alzheimer. Đồng thời, ngủ đủ giấc còn giúp giảm viêm mạn tính, yếu tố thúc đẩy thoái hóa thần kinh và suy giảm nhận thức.

Đáng chú ý, mối liên hệ giữa giấc ngủ và suy giảm nhận thức diễn ra theo cả hai chiều. Thiếu ngủ kéo dài làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ, trong khi người đã suy giảm nhận thức hoặc mắc sa sút trí tuệ lại thường gặp rối loạn giấc ngủ. Hai tình trạng này tác động qua lại, tạo thành một vòng luẩn quẩn khiến chức năng não tiếp tục suy giảm.

Người cao tuổi thường ngủ ít và dễ tỉnh giấc. Ảnh minh họa: Canva

Chất lượng giấc ngủ bắt đầu thay đổi từ tuổi trung niên và trở nên rõ rệt hơn khi lớn tuổi. Người cao tuổi thường đi ngủ và thức dậy sớm hơn, ngủ ít hơn, dễ tỉnh giấc giữa đêm và dành ít thời gian cho giấc ngủ sâu. Bên cạnh quá trình lão hóa tự nhiên, chứng ngưng thở khi ngủ, đau mạn tính, hội chứng chân không yên hoặc tác dụng phụ của một số loại thuốc cũng có thể khiến giấc ngủ bị gián đoạn.

Vì vậy, để bảo vệ sức khỏe não bộ, các chuyên gia khuyên người trưởng thành nên ngủ từ 7-9 giờ mỗi đêm, hạn chế caffeine vào cuối ngày, duy trì vận động, giữ phòng ngủ mát mẻ, yên tĩnh và điều trị sớm các bệnh lý hoặc rối loạn ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Thảo Vy (Theo Health)