Giữa năm 2023, trong một lần đi tập thể dục sáng sớm, ông Minh, 70 tuổi, ngụ tại TP.HCM, bị một xe gắn máy tông phải. Tai nạn khiến ông gãy chân, nằm một chỗ và tự chăm sóc mình trong nhiều tháng trời dù ông có người thân như nhiều người khác. 

Vợ ông Minh mất trước đó vài năm. Ông có hai con, người con trai làm việc ngoài Trung, còn người con gái lấy chồng theo chồng ra nước ngoài sống. Bởi thế, nhiều năm nay ông sống một mình và tự lo liệu mọi chuyện. Hai năm gần đây, chân ông lành lặn, ông đi lại được nhưng sức khỏe thì sa sút hẵn, đặc biệt là trí nhớ, vấn đề thường gặp ở người già. Câu chuyện của ông Minh gặp khá nhiều trong thời đại ngày nay. Thống kê của WHO cho thấy vào năm 2021 toàn thế giới có 57 triệu người sa sút trí tuệ (SSTT) hay còn gọi là mất trí nhớ, gặp nhiều nhất ở người già. Mỗi năm, có gần 10 triệu trường hợp mắc mới SSTT, trong đó Alzheimer phổ biến nhất - chiếm 60-70% trường hợp. 

Cô đơn người già có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe nguy hiểm. Ảnh Canva

Y học xác nhận rằng SSTT là hậu quả của nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó có cô đơn. Tháng 1/2025, một nghiên cứu phân tích dữ liệu của hơn 600.000 người trong nhiều năm đăng trên Nature Mental Health ghi nhận cô đơn có thể làm tăng nguy cơ SSTT đến 31%, mức độ tương tự như tác động của việc ít vận động hoặc hút... 16 điếu thuốc lá mỗi ngày! 

Cô đơn, sống một mình, cô lập xã hội là vấn đề phổ biến và cấp bách của con người thời nay. Khoảng 16% dân số toàn cầu, tức cứ 6 người thì có 1 người trải nghiệm cảm giác cô đơn. Một số nghiên cứu cũng cho thấy 20-34% người cao tuổi ở Trung Quốc, Ấn Độ, Hoa Kỳ và các khu vực châu Âu, Mỹ Latinh đang cảm thấy cô đơn. 

Chưa có khảo sát chính thức nào ở Việt Nam về người già cô đơn, nhưng vấn đề này cần được quan tâm khi tuổi thọ người dân nước ta ngày càng tăng, đi cùng với đó là cấu trúc gia đình đang chuyển dịch từ mô hình gia đình truyền thống - nhiều người và đa thế hệ - sang mô hình gia đình hiện đại - ít người, con cái đi làm xa hoặc bận rộn. 

Mô hình gia đình mới có thể phù hợp với cuộc sống hiện đại, nhưng nó cũng bộc lộ mặt trái là con người giảm kết nối với nhau, ngay cả khi họ được hỗ trợ bởi nhiều giải pháp công nghệ liên lạc tiên tiến. Sự đứt gãy kết nối này là một trong những nguyên nhân khiến người già cảm thấy cô đơn, dù họ sống riêng hay cùng người thân yêu. 

Người già cần được kết nối và sẻ chia thường xuyên để sống khỏe mạnh. Ảnh: Canva

Cũng lưu ý rằng, không chỉ liên quan đến SSTT, y học còn nhận thấy cô đơn và cô lập xã hội làm tăng nguy cơ đột quỵ, bệnh tim mạch, đái tháo đường và tử vong sớm. Người cô đơn cũng thường lo lắng, trầm cảm và có ý nghĩ tự làm hại bản thân hoặc tự tử. 

Tại nước ta, những năm gần đây vấn đề cô đơn người già được nói nhiều, nhất là trong bối cảnh Đảng và Nhà nước quan tâm đến sức khỏe người dân bằng việc tăng cường công tác y tế dự phòng và chăm sóc sức khỏe cộng đồng. 

Tháng 9 năm qua, tại hội nghị quán triệt những Nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị, Tổng bí thư và Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn chứng việc chăm sóc người cao tuổi và gợi ý mô hình “chống cô đơn cho người già” bằng việc sáng ô tô đón họ đến các trung tâm dưỡng lão, chiều đón về. Điều đó cho thấy sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo quốc gia đến người già. 

Việt Nam đang có tốc độ già hóa dân số nhanh, cấu trúc gia đình cũng đang thay đổi rõ rệt. Với sự chung tay của toàn xã hội, vấn đề cô đơn người già chắc chắn sẽ được giải quyết, qua đó giúp người cao tuổi sống vui, sống khỏe và góp phần hiện thực hóa mục tiêu nâng tuổi thọ bình quân của người Việt lên 80 tuổi vào năm 2045. 

Theo TSK số 707