Nhiều người tìm kiếm hạnh phúc qua việc kiếm tiền, mua sắm hoặc cố giữ tâm trạng tích cực, nhưng nghiên cứu cho thấy những cách tưởng chừng hữu ích này lại không hiệu quả như kỳ vọng.

Chủ động kết nối xã hội
Nghiên cứu năm 2014 công bố trên Journal of Experimental Psychology cho thấy trò chuyện với người xa lạ có thể giúp bạn trải nghiệm hằng ngày tích cực hơn, dù nhiều người nghĩ điều ngược lại.

Trò chuyện với người xa lạ có thể giúp bạn trải nghiệm hằng ngày tích cực hơn. Ảnh minh họa: Canva. 

Hai tác giả nghiên cứu, Nicholas Epley - Đại học Chicago (Hoa Kỳ) và Juliana Schroeder - Đại học California (Hoa Kỳ), yêu cầu người đi phương tiện công cộng chủ động trò chuyện với người lạ, không tương tác hoặc di chuyển như bình thường. Kết quả nhóm chủ động kết nối có trải nghiệm tích cực hơn, dù trước đó nhiều người dự đoán việc bắt chuyện sẽ khiến chuyến đi kém dễ chịu.

Nghiên cứu năm 2022 đăng trên tạp chí Trends in Cognitive Sciences cũng ghi nhận con người thường đánh giá thấp lợi ích của tương tác xã hội. Bài phân tích tổng hợp trên Self and Identity năm 2020 phát hiện nhiều người tránh bắt chuyện vì lo cuộc trò chuyện không thú vị hoặc đối phương không thích mình. Các nhà nghiên cứu nhận định những nỗi lo này thường… “bị phóng đại quá mức”.

Coi trọng thời gian
Nghiên cứu năm 2019 công bố trên Science Advances khảo sát khoảng 1.000 sinh viên mới tốt nghiệp đại học về việc họ coi trọng thời gian hay tiền bạc hơn và theo dõi trong vòng một năm. 

Kết quả rất rõ ràng, những người ưu tiên thời gian đã lựa chọn những hoạt động mang lại giá trị nội tại nhiều hơn và họ cũng cảm nhận hạnh phúc nhiều hơn.

Những người ưu tiên thời gian lựa chọn những hoạt động mang lại giá trị nội tại nhiều hơn và họ cũng cảm nhận hạnh phúc nhiều hơn. Ảnh tạo bởi AI. 

Việc tập trung vào tiền bạc, mà bỏ qua những sở thích khác, không dẫn đến hạnh phúc. Điều đó không có nghĩa là tiền bạc không thể làm bạn hạnh phúc hơn, tuy nhiên nó chỉ phát huy tác dụng tốt hơn khi bạn chi tiêu đúng cách.

Một nghiên cứu năm 2018 của Đại học California và Trường Kinh doanh Harvard (Hoa Kỳ),  cho thấy việc mua sắm vật chất nhìn chung không làm tăng hạnh phúc đáng kể. Vậy điều gì làm tăng hạnh phúc? Theo nghiên cứu, đó là chi tiêu vì lợi ích xã hội (prosocial spending), mua sắm trải nghiệm và mua thời gian.

Chi tiêu vì lợi ích xã hội là chi tiền để mang lại lợi ích cho người khác - ví dụ mua quà tặng bạn bè hoặc quyên góp cho từ thiện. Mua sắm trải nghiệm là sử dụng tiền để trải nghiệm một điều gì đó, như một kỳ nghỉ hoặc tham dự một sự kiện trực tiếp. Còn mua thời gian là thuê người khác làm việc để giải phóng thời gian của bạn, ví dụ như thuê người làm những công việc hàng ngày.

Nghiên cứu kết luận: “Chỉ xét bốn loại chi tiêu được xem xét ở đây, nghiên cứu cho thấy rằng trong khi việc mua sắm vật chất thường không mang lại hạnh phúc, thì chi tiêu vì lợi ích xã hội, mua sắm trải nghiệm và mua thời gian lại có tác dụng tích cực.”

Không theo đuổi hạnh phúc
Nghiên cứu năm 2011 của các nhà khoa học thuộc Đại học Denver (Hoa Kỳ) và một số cơ sở khác cho rằng việc quá coi trọng hạnh phúc có thể… “phản tác dụng”.

Trong một thí nghiệm, những người được khuyến khích xem hạnh phúc là đặc biệt quan trọng lại có cảm xúc kém tích cực hơn nhóm đối chứng sau khi xem một đoạn phim vui. Theo nhóm nghiên cứu, kỳ vọng quá cao có thể khiến con người dễ thất vọng khi cảm xúc thực tế không đạt như mong muốn.

Kỳ vọng quá cao có thể khiến con người dễ thất vọng khi cảm xúc thực tế không đạt như mong muốn. Ảnh minh họa: Canva. 

Nghiên cứu năm 2017 của Đại học Toronto (Canada) và Đại học California cũng cho thấy việc chấp nhận trải nghiệm tinh thần và cảm xúc có liên quan đến sức khỏe tâm lý tốt hơn. Ngược lại, cố kiểm soát cảm xúc quá mức có thể dẫn đến trải nghiệm kém tích cực hơn.

Hương Uyên (Theo Popular Science)