Tết đến, chúng tôi là nhóm bạn học với nhau từ Tiểu học cách đây hơn 70 năm có dịp gặp gỡ, chuyện trò. Trong lúc trò chuyện có một ông bạn thở dài:

– Phần nhiều con người ta chết vì thuốc nhiều hơn chết vì bệnh!

Mọi người giật mình, nhìn ông ngơ ngác, bởi vì ông là một giáo sư Y khoa danh tiếng đã từng dạy Y khoa đại học ở Pháp, ở Mỹ. Một vị dè dặt hỏi:

– Ông nói thế là có ý gì ạ?

Ông giáo sư cười rồi vui vẻ cắt nghĩa như sau:

– Cách đây gần 400 năm, ông Molière (1622 – 1673) là một nhà viết kịch đại tài người Pháp có nhận xét là: “Hầu hết mọi người đều chết vì thuốc chứ không phải chết vì bệnh” (Presque tous les hommes meurent de leurs remèdes et non de leurs maladies). Vì thế hôm nay tôi bắt chước ông Molière nói lại cho các quý vị nghe chứ có gì là mới lạ, câu này đã có từ 4 thế kỷ nay rồi.

Một ông kỹ sư luyện kim đứng phắt dậy hỏi:

– Đành rằng ông Molière có nói như thế, nhưng ý kiến cá nhân của ông ra sao, xin cho chúng tôi được biết.

Ông giáo sư Y khoa bình tĩnh hỏi lại:

– Thế theo ông, câu ấy đúng hay sai?

Thế rồi cuộc tranh cãi trở nên sôi nổi, người nói đúng, người nói sai, người nói vừa đúng vừa sai. Sau cùng ông giáo sư Y khoa tóm tắt mấy ý sau để giải đáp chung:

– Cơm gạo là quý, nhưng ăn nhiều quá cũng trở thành độc, bội thực, có khi chết (đã từng gặp ở những nạn đói lịch sử tại châu Á, châu Phi).

– Thuốc chữa bệnh là quý, nhưng uống cùng một lúc nhiều thứ thuốc quá, uống nhầm thuốc, uống quá liều, đều dẫn đến suy thận, suy gan, có khi tử vong. Vì thế bất đắc dĩ lắm mới nên dùng thuốc.

– Luôn đề cao y học dự phòng, lấy ăn uống, làm việc, ngủ, nghỉ hợp lý thì cơ thể mới khỏe mạnh, cộng thêm tập luyện hàng ngày đều đặn để tạo hệ thống miễn dịch tốt, các tế bào miễn dịch nh: lympho T, lympho B, globulin miễn dịch hoạt động tốt, sẽ tránh được mọi bệnh tật.

– Nhà nước phải nghiêm cấm quảng cáo thuốc trên mọi phương tiện thông tin đại chúng, các nhà thuốc phải chấp hành chỉ bán thuốc khi có đơn của bác sĩ, đặc biệt là các loại thuốc kháng sinh, sẽ tránh được những hậu quả xấu do thuốc gây ra.

Thấy mọi người đã xuôi xuôi và hiểu ra vấn đề, một ông là thầy dạy Triết học gợi ý:

– Thì ra câu của bậc thầy cổ đại Pubilius Syrus (Thế kỷ thứ nhất sau Công nguyên) là: “Có nhiều phương thuốc còn tệ hại hơn cả bệnh tật nữa” (Nguyên văn tiếng La tinh là: Graviora quaedam sunt remedia periculis) vẫn luôn luôn đúng các ông nhỉ.

Mọi người đều vỗ tay và tán thành kết luận sau đây của các bạn già: “Thuốc là con dao hai lưỡi, ai muốn sử dụng thuốc nên hết sức thận trọng!”.