Nghiên cứu được công bố trên tạp chí The Lancet tháng 10/2025. Các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu từ hơn 58.000 người tham gia trong 151 nghiên cứu cùng 17 báo cáo của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) để so sánh tác động của 30 loại thuốc chống trầm cảm thuộc nhiều nhóm khác nhau: thuốc ức chế tái hấp thu serotonin chọn lọc (SSRI) như sertraline (Zoloft) và fluoxetine (Prozac); thuốc ức chế tái hấp thu serotonin-norepinephrine (SNRI) như duloxetine (Cymbalta) và venlafaxine (Effexor); và thuốc ức chế tái hấp thu norepinephrine-dopamine (NDRI) như bupropion (Wellbutrin). 

Một số thuốc chống trầm cảm có thể gây tăng cân hoặc giảm cân. Ảnh: Canva

Theo đó, các tác dụng phụ về tim mạch và chuyển hóa như huyết áp, nhịp tim và cân nặng thay đổi rõ rệt. Ví dụ, fluoxetine có thể làm tăng huyết áp tâm thu, venlafaxine liên quan đến tăng nhịp tim, trong khi paroxetine và citalopram hầu như không ảnh hưởng. Về cân nặng, mirtazapine gây tăng cân, còn các thuốc phổ biến ở Mỹ như fluoxetine, bupropion và sertraline lại có xu hướng giảm cân trong các thử nghiệm ngắn hạn. Một số thuốc, như sertraline và desvenlafaxine liên quan đến tăng enzym gan. Ba thuốc SNRI bao gồm duloxetine, venlafaxine, desvenlafaxine làm tăng cholesterol toàn phần.

Các chuyên gia đánh giá những thay đổi này thường nhỏ và không đáng lo ngại. Bác sĩ Jonathan Alpert, Trưởng khoa Tâm thần tại Montefiore Einstein (Hoa Kỳ), nhấn mạnh: “Không phải tất cả những gì có ý nghĩa thống kê đều có ý nghĩa lâm sàng”. 

Trong khi đó, bác sĩ Frank Moriarty, phó giáo sư tại Royal College of Surgeons (Ireland), người không tham gia nghiên cứu, cũng nhận định rằng phân tích này không chỉ ra các tác dụng phụ thể chất nghiêm trọng mới của thuốc chống trầm cảm và lưu ý rằng mỗi cá nhân có thể có trải nghiệm khác nhau khi sử dụng một loại thuốc cụ thể.

Ngoài ra một hạn chế khác của nghiên cứu là các thử nghiệm được đánh giá chủ yếu ngắn hạn. Thời gian điều trị trung bình chỉ khoảng 8 tuần, ngắn hơn nhiều so với thời gian thực tế bệnh nhân dùng thuốc. Nghiên cứu cũng chưa đánh giá được các tác dụng phụ phổ biến khác như rối loạn chức năng tình dục, đau đầu, khó chịu dạ dày hay trong một số ít trường hợp, kích động và hành vi tự sát.

Lợi ích của thuốc chống trầm cảm thường vượt trội so với tác dụng phụ. Ảnh: Canva

Dù vậy, nghiên cứu vẫn rất hữu ích trong việc giúp bác sĩ và bệnh nhân lựa chọn loại thuốc phù hợp. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng lợi ích của thuốc chống trầm cảm thường vượt trội so với các tác dụng phụ tiềm ẩn, và nguy cơ sức khỏe từ trầm cảm không được điều trị cao hơn nhiều so với rủi ro của thuốc.

Các nhà nghiên cứu dự kiến tiếp tục đánh giá tác dụng của thuốc trong thời gian dài hơn và ở các liều lượng khác nhau để có cái nhìn toàn diện hơn.

Thảo Vy (theo NYT)