Một ca bệnh

Từ trung tâm TP.HCM đến Khu phố Trung Vĩnh Phú (trước thuộc TP Thuận An - tỉnh Bình Dương, nay thuộc TP.HCM), nếu đi xe máy mất gần 30 phút. Nhưng để đến nhà của ông Ngô Văn Nhựt, sinh năm 1947, người ta phải mất thêm chút thời gian để băng qua vài con hẻm nhỏ.

Những ngày đầu tháng 9/2025, người đàn ông gần 80 tuổi này vẫn sinh hoạt khoẻ mạnh như người bình thường, vậy mà mới hơn nửa năm trước đó ông vẫn còn trong hoàn cảnh ‘thập tử nhất sinh’.

Ông Nhựt kể lại: “Cuối năm qua, trong lúc nghỉ ngơi ở nhà, tôi đột nhiên nặng ngực và khó thở. Vào một bệnh viện gần đây, bác sĩ kiểm tra và nói tôi bị nhồi máu cơ tim cấp”.

Ngày hôm đó, ông được bác sĩ đặt 3 stent trong mạch vành tim để kéo ông thoát khỏi tay tử thần. Sau vài ngày nằm viện, ông Nhựt về nhà rồi chỉ 2 ngày lại nhập viện vì khó thở nặng. Lần này cũng thế, nằm viện vài ngày thấy khỏe, về nhà lại khó thở tiếp.

Nhưng ở lần sau, người nhà chuyển ông thẳng xuống Viện Tim TP.HCM với mong muốn được chữa trị tốt hơn. Ở đây bác sĩ chẩn đoán ông suy tim giai đoạn 3/4, hậu quả của nhồi máu cơ tim. Đây là vấn đề nghiêm trọng, đe doạ đến tính mạng, bệnh nhân cần được theo dõi chặt chẽ và điều trị lâu dài.  

Suy tim là tình trạng khi tim không bơm đủ máu và oxy để đáp ứng nhu cầu của cơ thể. Trái với suy nghĩ của nhiều người, suy tim là vấn đề sức khỏe phổ biến trên toàn cầu.

BS.CK2 Trần Thị Huỳnh Nga, Trưởng Khoa Phục hồi chức năng kiêm Trưởng Đơn vị Suy Tim - Viện Tim TP.HCM, cho biết: “Ước tính 1-2% dân số thế giới bị suy tim. Như thế, nếu thế giới hiện nay có 8 tỷ người thì toàn cầu có khoảng 80 – 160 triệu người suy tim, trong đó Việt Nam có 1-2 triệu người”.

Dù số bệnh nhân suy tim trong cộng đồng khá nhiều, nhưng căn bệnh này lại ít được quan tâm đúng mức vì bệnh diễn tiến âm thầm và triệu chứng ban đầu không mấy rõ ràng. Tuy nhiên khi bệnh bộc phát ra thì bệnh nhân phải chịu nhiều hậu quả nặng nề về tài chính lẫn sức khỏe.

Ông Nhựt nói: “Tôi không bao giờ nghĩ mình có bệnh tim vì thời trẻ tôi cũng chơi thể thao thường xuyên. Có lẽ bệnh này là do tôi hút thuốc lá hàng chục năm trời. Từ khi phát bệnh đến nay, tôi đã tiêu tốn vài trăm triệu đồng và vay mượn nhiều nơi để chạy chữa”.

Nhưng con số trên chưa nói lên mức độ nghiêm trọng của vấn đề vì nhiều nghiên cứu cho thấy suy tim còn nguy hiểm hơn một số bệnh ung thư. Cụ thể một nghiên cứu đăng trên tạp chí European Heart Journal hồi tháng 10/2022 xác nhận mức độ “ác tính” của suy tim không thua kém gì vài bệnh ung thư thông thường ở con người.

Bảng so sánh tỷ lệ sống sau 5 năm giữa suy tim và các bệnh ung thư khác. Ảnh: Tạp chí European Heart Journal

Bác sĩ Huỳnh Nga so sánh: “Chỉ khoảng 50% bệnh nhân suy tim còn sống sau 5 năm kể từ khi chẩn đoán, và chỉ khoảng 10% sống đến 10 năm. Như vậy, suy tim còn nặng nề hơn một số ung thư thường gặp, chẳng hạn ung thư vú hay ung thư đại trực tràng, vốn có tỷ lệ sống 5 năm lên đến 65–70%”

Một trung tâm điều trị suy tim chuẩn mực

Sáng 22/9/2025, ông Ngô Văn Nhựt có mặt tại Viện Tim TP.HCM gặp bác sĩ Huỳnh Nga để khám định kỳ hàng tháng.

- Hôm nay ông thế nào? -  Bác sĩ Nga hỏi.

- Khỏe, thưa bác sĩ.  – Ông Nhựt đáp.

- Vậy để tôi siêu âm kiểm tra xem. 

5 phút sau khi siêu âm tim cho bệnh nhân, bác sĩ Nga vui mừng thông báo:

- Mọi chuyện rất tốt. Lần đầu ông vào đây, tim chỉ đạt mức co bóp 18%, nhưng sau nửa năm điều trị, giờ đây chỉ số này đã lên được 35%, nghĩa là gấp đôi.

Không chỉ cải thiện được mức độ co bóp tim (từ chuyên môn là “Phân suất tống máu” – “Ejection Fraction” hay EF), huyết áp, cân nặng và hầu hết chỉ số xét nghiệm máu liên quan đến bệnh tim của ông Nhựt đều quay về mức bình thường.

BS.CK2 Trần Thị Huỳnh Nga tư vấn cho bệnh nhân Ngô Văn Nhựt. Ảnh: Thảo Vy

Ông Nhựt là một trong hàng trăm bệnh nhân suy tim giai đoạn nặng được đưa vào Chương trình quản lý suy tim của Viện Tim TP.HCM. Tham gia chương trình này, bệnh nhân sẽ nhận nhiều lợi ích, bao gồm: được một đội ngũ nhân viên y tế chuyên trách quản lý và theo dõi chặt chẽ, được tối ưu hóa các phương pháp điều trị phù hợp để cải thiện sống còn. Ngoài ra, họ còn được bác sĩ tư vấn về lối sống, dinh dưỡng và tập luyện.

Triển khai chương trình này từ năm 2016, đến tháng 05/2025 Viện Tim được Hiệp hội Suy tim châu Âu (European Society of Cardiology/Heart Failure Association - ESC/HFA) chứng nhận đạt chuẩn cao cấp loại B. Nước ta có 10 trung tâm được ESC/HFA cấp chứng nhận, nhưng Viện Tim là một trong số ít trung tâm đạt cao nhất, chuẩn cao cấp loại B (chưa có trung tâm nào đạt loại A).

Bác sĩ Huỳnh Nga giải thích: “Chuẩn cao cấp loại B xác nhận Viện Tim TP.HCM có thể cung cấp các dịch vụ điều trị suy tim với chất lượng chuẩn châu Âu, trong đó có chất lượng về nhân sự và trang thiết bị (như phẫu thuật tim, can thiệp mạch vành, thay van qua da, hệ thống ECMO, hệ thống CPET, chương trình phục hồi chức năng tim mạch)”.  

Ngoài Việt Nam, chương trình quản lý suy tim của ESC/HFA cũng triển khai thành công ở nhiều quốc gia trên thế giới. Bởi suy tim nếu được phát hiện sớm và điều trị tích cực, tỷ lệ sống còn của bệnh nhân cải thiện rõ rệt. Thống kê cho thấy, khi suy tim tiến triển đến giai đoạn có triệu chứng (giai đoạn 2 hoặc 3), tỷ lệ sống trên 5 năm của bệnh nhân chỉ còn khoảng 50%. Nếu bệnh tiến triển đến giai đoạn muộn (giai đoạn 4), tỷ lệ này giảm xuống chỉ còn khoảng 20%. Đặc biệt đối với bệnh nhân phải nhập viện vì suy tim ≥4 lần, tuổi thọ trung bình chỉ còn khoảng 1 năm”.

Theo TSK số 699