Một số nghiên cứu quy mô lớn cho thấy thói quen uống cà phê có liên quan đến nguy cơ trầm cảm thấp hơn. Theo Ma-Li Wong, bác sĩ tâm thần tại Đại học Y khoa SUNY Upstate (Mỹ), mối liên hệ này không rõ ràng và không thể so sánh với những biện pháp đã được chứng minh hiệu quả như dùng thuốc chống trầm cảm hay tập thể dục.

Tác động tích cực của cà phê chủ yếu đến từ caffeine, một chất kích thích giúp tăng tín hiệu dopamine trong não, khiến con người cảm thấy tỉnh táo, nhiều năng lượng và tập trung hơn. Nhờ đó, cà phê thường mang lại cảm giác cải thiện tâm trạng trong thời gian ngắn, đặc biệt vào buổi sáng.

Caffeine giúp tăng sự tỉnh táo và cải thiện khả năng tập trung. Ảnh: Canva

Laura Juliano, Trưởng khoa tâm lý học tại Đại học American (Mỹ), caffeine phát huy tác dụng cải thiện tâm trạng rõ rệt nhất khi cơ thể đang rơi vào trạng thái thiếu năng lượng, chẳng hạn như thiếu ngủ, căng thẳng vì công việc hoặc chưa kịp uống cà phê theo thói quen hằng ngày.

“Ngụm cà phê đầu tiên vào buổi sáng thường mang lại cảm giác dễ chịu nhất, bởi đó là thời điểm cơ thể mệt mỏi nhất,” bà cho biết.

Tuy nhiên, não bộ sẽ dần thích nghi với việc tiêu thụ caffeine thường xuyên, khiến con người ngày càng kém nhạy cảm với tác dụng của nó. Vì vậy, với những người uống cà phê hằng ngày, cảm giác tâm trạng khá hơn đôi khi chỉ là sự chấm dứt các triệu chứng thiếu hụt caffeine như mệt mỏi hay đau đầu, chứ không phải là sự cải thiện thực sự.

Các nhà nghiên cứu cho rằng tác động tích cực của cà phê lên tâm trạng thường rõ rệt hơn ở những người uống không thường xuyên, do chưa hình thành sự dung nạp với caffeine.

Về thói quen sử dụng, 1-2 tách cà phê mỗi ngày được xem là mức phù hợp nhất. Uống quá ít có thể không mang lại khác biệt đáng kể, trong khi uống quá nhiều dễ gây lo âu, bồn chồn và ảnh hưởng đến giấc ngủ. Với những người nhạy cảm với caffeine, ngay cả một lượng nhỏ cũng có thể khiến sức khỏe tinh thần xấu đi, đặc biệt nếu uống vào cuối ngày.

Uống nhiều caffeine có thể gây lo âu, mất ngủ. Ảnh: Canva

Trẻ em dưới 12 tuổi nên tránh cà phê hoàn toàn, trong khi thanh thiếu niên từ 12 -18 tuổi cần hạn chế lượng tiêu thụ. Những người đang sử dụng thuốc kích thích hoặc thuốc điều trị tâm thần cũng nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng caffeine, nhằm tránh nguy cơ phát sinh tác dụng phụ.

Các chuyên gia lưu ý cà phê không phải là giải pháp điều trị trầm cảm. So với caffeine, những yếu tố như ngủ đủ giấc, vận động thể chất và duy trì kết nối xã hội mang lại tác động rõ rệt và bền vững hơn cho sức khỏe tinh thần.

Thảo Vy (Theo NYT)