Bệnh truyền nhiễm làm tăng nguy cơ mắc một số loại ung thư. Ảnh minh họa: Canva

Theo nghiên cứu của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư quốc tế (IARC) công bố trên tạp chí The Lancet Oncology tháng 9/2026, khoảng 12% trong tổng số 20 triệu ca ung thư mới trên thế giới năm 2024 có nguyên nhân từ các tác nhân gây nhiễm trùng, chẳng hạn như virus và vi khuẩn. Tỷ lệ này gần như không thay đổi so với nghiên cứu tương tự của IARC năm 2018, với khoảng 13% số ca được ước tính trong thời điểm đó.

Vậy những tác nhân hàng đầu nào liên quan đến ung thư? Trong nghiên cứu này, các tác nhân đáng chú ý gồm: virus HPV, vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori), virus Epstein-Barr (EBV) và virus viêm gan B (HBV). Những yếu tố này có thể dẫn đến ung thư qua nhiều cơ chế, như gây đột biến ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của tế bào, gây viêm mạn tính và làm suy yếu hệ miễn dịch.

Các tác nhân gây nhiễm trùng làm suy giảm miễn dịch. Ảnh minh họa: Canva

- HPV: Có thể gây ung thư cổ tử cung và một số loại ung thư khác. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), ung thư cổ tử cung là loại ung thư phổ biến thứ năm ở phụ nữ trên toàn cầu.

- H. pylori: Vi khuẩn này có thể gây viêm loét dạ dày, từ đó dẫn đến ung thư dạ dày. H. pylori thường lây qua đường miệng và đường tiêu hóa, trong môi trường vệ sinh kém hoặc thực phẩm nhiễm khuẩn.

- EBV: Lây truyền chủ yếu qua nước bọt, thường không có triệu chứng rõ rệt nhưng có thể gây ung thư vòm họng và một số loại ung thư khác.

- HBV: Nhiễm HBV mạn tính làm tăng nguy cơ ung thư gan. Virus lây qua máu và dịch cơ thể, kể cả khi quan hệ tình dục hoặc từ mẹ sang con trong quá trình sinh.

HPV, H. pylori, EBV và HBV là những tác nhân nhiễm trùng phổ biến. Ảnh minh họa: Canva

Ngoài ra, nghiên cứu cũng mở rộng sang một số trường hợp ung thư liên quan đến HIV. Virus này có thể gây ra một loại ung thư mắt hiếm gặp và làm tăng nguy cơ mắc các loại ung thư khác. EBV, trước đây chủ yếu được liên hệ với một dạng ung thư đầu và cổ hiếm gặp, cũng được xác định có liên quan đến ung thư dạ dày.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý phần lớn người nhiễm các tác nhân này không phát triển thành ung thư. Nguy cơ mắc bệnh còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.

Giáo sư Lorelei Mucci, chuyên gia dịch tễ học Đại học Harvard (Mỹ), người không tham gia nghiên cứu, nhận định rằng tỷ lệ ung thư liên quan đến nhiễm trùng không giảm đáng kể so với nghiên cứu của IARC năm 2018 là điều đáng lo ngại. Bà nhận định điều này cho thấy các công tác y tế còn hạn chế, bởi nhiều trường hợp có thể phòng ngừa bằng cách ngăn chặn nhiễm trùng từ đầu.

Trong khi đó, Harriet Rumgay, nhà dịch tễ học tại IARC, đồng tác giả nghiên cứu, lưu ý không nên so sánh trực tiếp kết quả này với nghiên cứu trước đó, do phân tích này đã mở rộng phạm vi xác định các loại ung thư có liên quan đến tác nhân gây nhiễm trùng.

Tuy vậy, các nhà nghiên cứu cho biết kết quả này cũng đóng góp một phần đáng kể trong việc phòng ngừa gánh nặng ung thư toàn cầu.

Gary Clifford, chuyên gia dịch tễ học ung thư, một trong những tác giả nghiên cứu chia sẻ: “Hiện nay, chúng ta đã có rất nhiều phương pháp để phòng chống những loại virus này”. Những biện pháp hiện có như sử dụng bao cao su, tiêm vaccine HPV và tầm soát ung tư cổ tử cung có thể giúp phòng ngừa nhiễm trùng.

Tiêm vaccine định kỳ giúp phòng ngừa bệnh truyền nhiễm. Ảnh minh họa: Canva

Nam Phương (Theo The Washington Post)