Từ 15/5, hành vi bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc bị phạt từ 10-20 triệu đồng. Ảnh: Canva

Theo đó, hành vi bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc hoặc chỉ định hợp lệ từ bác sĩ sẽ bị xử phạt từ 10-20 triệu đồng, tăng gấp đôi so với mức 5-10 triệu đồng trước đây.

Thực tế nhiều năm qua, người dân có thể dễ dàng mua kháng sinh và thuốc đặc trị mà không cần thăm khám. Tình trạng này góp phần làm gia tăng kháng thuốc và đe dọa sức khỏe cộng đồng. Dù Bộ Y tế đã nhiều lần yêu cầu chỉ bán kháng sinh theo đơn, việc tuân thủ vẫn chưa nghiêm do chế tài trước đây còn nhẹ.

Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), trong giai đoạn 2020-2023, Việt Nam ghi nhận gần 300.000 ca tử vong liên quan đến kháng kháng sinh. Tình trạng này xảy ra khi các vi sinh vật như vi khuẩn, virus, nấm và ký sinh trùng biến đổi, khiến thuốc điều trị không còn hiệu quả. Hệ quả dẫn đến bệnh diễn tiến nặng hơn, thời gian điều trị kéo dài, chi phí gia tăng và nguy cơ tử vong cao hơn.

Nghị định mới cũng quy định thêm nhiều chế tài cụ thể trong hoạt động bán lẻ thuốc. Người bán lẻ thuốc không có bằng cấp chuyên môn phù hợp bị phạt từ 1-3 triệu đồng. Hành vi tự ý thay thế thuốc đã kê trong đơn bằng thuốc khác có cùng hoạt chất, cách dùng, liều lượng khi chưa được người mua đồng ý sẽ bị phạt từ 3-5 triệu đồng.

Đối với thuốc bán lẻ không còn nguyên bao bì ngoài, cơ sở kinh doanh phải ghi rõ tên thuốc, hàm lượng và hạn dùng; nếu không sẽ bị phạt từ 1-3 triệu đồng. Trường hợp bán thuốc không có đơn đi kèm, cơ sở còn phải hướng dẫn đầy đủ liều dùng, số lần dùng và cách dùng cho người mua, nếu không thực hiện cũng bị xử phạt tương tự.

Bên cạnh đó, nghị định cũng quy định mức phạt dựa trên giá trị hàng hóa đối với các hành vi vi phạm như mua bán thuốc, dược liệu đã có thông báo thu hồi; không rõ nguồn gốc, xuất xứ; hết hạn dùng; không có giấy phép nhập khẩu hoặc giấy đăng ký lưu hành. Mức phạt dao động từ 1-2 triệu đồng với hàng hóa giá trị dưới 1 triệu đồng và có thể lên đến 40-50 triệu đồng với hàng hóa trị giá từ 100 triệu đồng trở lên.

Chính phủ cấm hoàn toàn việc kinh doanh thuốc kê đơn, thuốc hạn chế bán lẻ và các loại thuốc thuộc diện kiểm soát đặc biệt trên các sàn thương mại điện tử. Các cơ sở muốn bán thuốc trực tuyến hợp pháp phải thực hiện báo cáo với cơ quan chức năng trước khi hoạt động.

Cơ quan quản lý cũng nghiêm cấm các hành vi như mua bán thuốc dùng trong thử nghiệm lâm sàng, đưa thuốc do bệnh viện pha chế ra ngoài thị trường hoặc giao dịch các loại thuốc hạn chế khi chưa được cấp phép.

Đối với các chuỗi nhà thuốc lớn, doanh nghiệp phải công khai danh sách cơ sở trực thuộc và kịp thời báo cáo khi có thay đổi về người chịu trách nhiệm chuyên môn.

Các chuyên gia cho rằng việc tăng mạnh chế tài xử phạt không chỉ nhằm chấn chỉnh hoạt động kinh doanh dược mà còn góp phần thay đổi thói quen tự ý mua thuốc của người dân.

Trong bối cảnh kháng kháng sinh ngày càng gia tăng, việc sử dụng thuốc theo đơn và kiểm soát chặt chẽ nguồn kháng sinh được xem là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Thảo Vy