Nguyên nhân gây say xe

Say xe là tình trạng diễn ra tạm thời khi cơ thể chịu tác động của chuyển động ô tô, tàu thuyền, máy bay, tàu hỏaNgoài triệu chứng phổ biến như buồn nôn, người bị say xe còn có thể chóng mặt, đổ mồ hôi, nhức đầu, thậm chí nôn mửa và da tái nhợt.

Khi bị say xe, cơ thể thực chất rơi vào tình trạng “xung đột cảm giác” (sensory conflit), tức não nhận được những tín hiệu không đồng nhất từ ba nguồn ngoại vi giúp duy trì thăng bằng là mắt, tai trong và các cảm biến ở khớp, cơ, gân. Hệ cảm biến này còn gọi là cảm thụ bản thể, cho phép cơ thể nhận biết vị trí và chuyển động của chính mình. Bình thường, các tín hiệu phối hợp nhịp nhàng giúp cơ thể định hướng chính xác. Nhưng khi chúng lệch pha, não bộ trở nên quá tải và gây ra cảm giác khó chịu.

Buồn nôn là một trong những triệu chứng thường gặp nhất khi bị say xe. Ảnh: Canva

Kristen K. Steenerson, giáo sư  Đại học Stanford (Mỹ), cho biết: “Não lấy các mảnh thông tin cảm giác khác nhau từ cả ba nguồn ngoại vi rồi kết hợp chúng lại, tích hợp thành một thông điệp thống nhất”.

Khi đó, hệ thần kinh bị kích hoạt quá mức, kéo theo cảm giác buồn nôn như một phản ứng tự vệ. Song một số giả thuyết khác cho rằng đây là cơ chế tiến hóa khi não bộ hiểu nhầm cơ thể đang bị nhiễm độc và cố gắng đào thải để bảo vệ.

Các cách giảm triệu chứng say xe?

Thực tế, say  xe khó có thể tránh hoàn toàn, nhưng bạn có thể chủ động giảm nhẹ triệu chứng bằng một số cách đơn giản sau:

- Không nên để bụng đói: Ăn nhẹ trước khi di chuyển giúp dạ dày ổn định hơn, nhưng tránh ăn quá no hoặc thực phẩm nhiều gia vị. Rượu bia cũng cần hạn chế vì dễ làm tình trạng say xe nặng hơn.

- Chọn vị trí và điểm nhìn phù hợp: Hãy nhìn vào một điểm cố định để giảm xung đột cảm giác. Bạn nên chọn ngồi ở vị trí ít rung lắc như ghế trước ô tô, gần cánh máy bay hoặc khu vực giữa tàu, đồng thời tránh ngồi quay lưng với hướng di chuyển.

- Dùng thuốc và biện pháp hỗ trợ đúng cách: Nếu cần dùng thuốc chống say xe, bạn nên uống trước khi khởi hành. Ngoài ra, không khí thoáng, trà hoặc kẹo gừng, cũng như việc tựa đầu hoặc nằm nghỉ có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn.

Gừng giúp giảm say xe hiệu quả. Ảnh: Canva

- Tập thích nghi dần với chuyển động: Bạn có thể luyện khả năng chịu đựng bằng cách tiếp xúc dần, chẳng hạn đọc sách vài phút trên xe rồi tăng thời gian. Nghiên cứu công bố trên Frontiers in Human Neuroscience năm 2025 cho thấy nghe nhạc nhẹ có thể giúp giảm hơn 50% triệu chứng say xe.

Bạn có thể chỉ hơi choáng khi bước xuống xe, nhưng cũng có thể buồn nôn dữ dội khi di chuyển trong điều kiện khắc nghiệt. Dù vậy, say  xe là tình trạng phổ biến và hoàn toàn có thể kiểm soát. Duy trì thói quen ngủ đủ giấc, uống đủ nước, đồng thời chuẩn bị sẵn thuốc chống say, gừng hoặc vài bản nhạc nhẹ sẽ giúp hành trình dễ chịu hơn.

Thảo Vy (Theo Popular Science)