Chế độ ăn thuần chay kết hợp tập thể dục có thể ngăn chặn suy giảm nhận thức. Ảnh: Canva

Bằng chứng này có được từ một nghiên cứu kéo dài 2 năm có tên US POINTER, công bố trong tạp chí uy tín JAMA Network vào tháng 7 qua. Đây là thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên lớn nhất tại Hoa Kỳ, được thiết kế để xem xét liệu các can thiệp lối sống có thể bảo vệ được chức năng nhận thức ở người cao tuổi hay không.

Hơn 2.100 người ít vận động trong độ tuổi từ 60- 79 tuổi tham gia nghiên cứu. Đó là những người có trí nhớ và tư duy bình thường, nhưng ở độ tuổi có nguy cơ cao bị suy giảm nhận thức và mắc bệnh Alzheimer. Một nửa số người tham gia được yêu cầu tự lập kế hoạch ăn uống lành mạnh hơn và tập thể dục nhiều hơn. Nửa số còn lại tham gia một chương trình chuyên sâu bao gồm tập thể dục nhịp điệu 4 lần/tuần, ăn chế độ ăn Địa Trung Hải, học sử dụng các trò chơi rèn luyện trí não, tham gia hoạt động xã hội và được theo dõi huyết áp cũng như lượng đường trong máu.

Kết quả, sau chương trình cả hai nhóm đều có kết quả tích cực, nhưng nhóm tập luyện chyên sâu đạt hiệu quả nhiều hơn, không chỉ cải thiện được chỉ số nhận thức mà còn giảm được những biểu hiện sa sút trí tuệ thường gặp do tuổi tác. 

US POINTER chứng minh thay đổi lối sống giúp cải thiện nhận thức. Ảnh minh họa: Canva

Laura Baker, giáo sư ngành lão khoa và nội khoa của Trường Y đại học Wake Forest (Hoa Kỳ), đồng tác giả nghiên cứu, cho biết thêm: “Nhóm tập chuyên sâu đạt chỉ số nhận thức tương tự như những người trẻ hơn họ 1-2 tuổi”.

Trong khi đó, giáo sư Jessica Langbaum từ Viện Alzheimer Banner (Hoa Kỳ), nhận định: “Kết quả này cho thấy chúng ta hoàn toàn có thể thay đổi quỹ đạo phát triển trí tuệ theo thời gian”. 

Những phát hiện từ US POINTER cũng phù hợp với một nghiên cứu nhỏ hơn trước đây tại Phần Lan và củng cố bằng chứng từ nhiều nghiên cứu cho rằng ngay cả biện pháp đơn lẻ như tập thể dục cũng có thể làm giảm những thay đổi về não bộ và nhận thức liên quan đến lão hóa.

Nhưng theo giáo sư y khoa Dean Ornish của Đại học California (Hoa Kỳ), US POINTER không được thiết kế để chứng minh các biện pháp can thiệp lối sống toàn diện là cần thiết cho những người mắc bệnh Alzheimer giai đoạn đầu. 

Tháng 6/2024, Ornish đã công bố một thử nghiệm lâm sàng cho thấy chế độ ăn thuần chay nghiêm ngặt, kết hợp tập thể dục hàng ngày, giảm căng thẳng và giao tiếp xã hội thường xuyên thường có thể ngăn chặn sự suy giảm nhận thức, thậm chí cải thiện nhận thức ở những người đã mắc bệnh Alzheimer giai đoạn đầu chứ không chỉ những người có nguy cơ mắc bệnh. 

Cần nói thêm, Ornish và vợ, cũng là một nhà khoa học nổi tiếng, là những người sáng lập chương trình y học về chế độ ăn uống và lối sống Ornish. Triết lý của phương pháp này có thể được tóm tắt trong một câu “thần chú” đơn giản: “Ăn uống lành mạnh, vận động nhiều hơn, giảm căng thẳng, yêu thương nhiều hơn - thế là xong!”. 

Ornish cho biết: “US POINTER là một nghiên cứu bước ngoặt cho thấy những thay đổi lối sống vừa phải về chế độ ăn uống, tập thể dục, giao tiếp xã hội và nhiều yếu tố khác có thể cải thiện nhận thức ở những người có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ”.

TSK số 698