Kết quả nghiên cứu được trình bày tại hội nghị khoa học thường niên của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA) vào tháng 11/2026.
Theo Liên đoàn Đái tháo đường quốc tế (IDF), năm 2024, cứ 9 người trưởng thành trên thế giới thì có một người mắc đái tháo đường. Vận động và chế độ ăn không phải những yếu tố duy nhất ảnh hưởng đến đường huyết. Chất lượng không khí, đặc biệt là mức độ tiếp xúc với bụi mịn, cũng có thể đóng vai trò nhất định đối với sức khỏe đường huyết.

Cứ 9 người trưởng thành trên thế giới thì có một người mắc đái tháo đường. Ảnh minh họa: Canva
Tiến sĩ Sharine L. Wittkopp, bác sĩ tim mạch tại Đại học New York (Mỹ), tác giả chính của nghiên cứu, cho biết: “Ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy ô nhiễm không khí có liên quan đến tình trạng kiểm soát đường huyết kém hơn và nguy cơ mắc bệnh cũng cao hơn”. Bà cho biết nhóm nghiên cứu muốn tìm hiểu liệu giảm tiếp xúc với ô nhiễm không khí có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hay không.
Một trong những tác nhân được quan tâm là bụi mịn PM2.5 (những hạt bụi có đường kính không quá 2,5 micromet). Khí thải phương tiện giao thông, nhà máy điện, cháy rừng hay các hoạt động công nghiệp đều sản sinh ra loại bụi này. PM2.5 có thể xâm nhập vào máu, tiếp xúc lâu dài có thể tăng nguy cơ mắc đái tháo đường type 2.
Tiến sĩ Max Petersen, bác sĩ chuyên khoa nội tiết tại Đại học Washington (Mỹ), người không tham gia nghiên cứu, cho biết các nhà khoa học vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải về cơ chế này. Một giả thuyết cho rằng bụi mịn hít vào có thể đi vào máu, gây tổn thương lớp nội mạc mạch máu. Điều này ảnh hưởng đến quá trình insulin di chuyển và truyền tín hiệu đến tế bào để hấp thụ đường, khiến lượng đường trong máu tăng lên.

Hít quá nhiều bụi mịn có thể làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường. Ảnh minh họa: Canva
Để tìm hiểu liệu giảm tiếp xúc với bụi mịn có giúp cải thiện đường huyết hay không, nhóm nghiên cứu thử nghiệm trên 150 người trưởng thành mắc tiền đái tháo đường. Họ được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm: một nhóm sử dụng máy lọc không khí có bộ lọc HEPA (bộ lọc bụi hiệu suất cao), nhóm còn lại dùng thiết bị không có chức năng lọc tương tự.
Sau năm tuần theo dõi, kết quả cho thấy máy lọc giúp giảm 36% nồng độ bụi mịn PM2.5 trong không khí. Nhóm sử dụng thiết bị này cũng có mức dao động đường huyết hằng ngày ổn định hơn.
Các nhà nghiên cứu còn sử dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu đường huyết. Nhóm dùng máy lọc không khí ghi nhận tổng lượng đường huyết sau bữa sáng giảm 17%, trong khi mức đỉnh đường huyết sau ăn giảm 13%. Theo bà Wittkopp, mức thay đổi này tương đương với việc giảm khoảng 7g carbohydrate trong một bữa ăn. Lượng này tương đương khoảng hai thìa cà phê đường hoặc lượng đường có trong một chiếc bánh donut nhỏ. Bà cho rằng lợi ích có thể không lớn, nhưng có khả năng tích lũy theo thời gian.
Mức dao động đường huyết thấp từng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tử vong thấp hơn ở người mắc đái tháo đường type 2. Tuy nhiên, tiến sĩ Petersen lưu ý lợi ích tương tự ở người tiền đái tháo đường hiện chưa được xác định rõ ràng.
Tuy vậy, nghiên cứu vẫn còn một số hạn chế, do số người tham gia ít và thời gian theo dõi ngắn. Kết quả chưa chứng minh máy lọc không khí trực tiếp cải thiện đường huyết, bởi các yếu tố khác như chế độ ăn cũng có thể ảnh hưởng. Các chuyên gia cho rằng máy lọc không khí trong nhà chỉ giúp giảm một phần mức độ tiếp xúc với bụi mịn, song thiết bị có thể hữu ích với người sống tại khu vực ô nhiễm cao, gần đường giao thông đông đúc hoặc các nguồn phát thải.
AHA khuyến nghị những người có nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao, trong đó có người mắc đái tháo đường, cân nhắc các biện pháp để giảm tiếp xúc với ô nhiễm khi chất lượng không khí tại địa phương kém, chẳng hạn sử dụng máy lọc không khí trong nhà.
Nam Phương (Theo The Washington Post)
![[Banner Top] Medlaw](/uploads/a7259844-bfd9-4875-9a6c-a7f560b6be97.jpg)
![[Banner Top] Hồng Phát](/uploads/88dbe592-ac75-433d-94aa-d42b69ff5a0c.jpg)
![[Banner Mid] Vietruss](/uploads/2fedba2e-f376-4715-8d29-7fb9bb5ddb7e.png)
![[Banner Top] Banner 2-9 Vietruss](/uploads/f86a26dc-5da2-40da-9d42-f5325d1c3495.png)

![[Banner Mid] Hồng Phát](/uploads/0a12ba57-9f3d-4828-94da-cf937789b409.jpg)
![[Banner Side] Medlaw](/uploads/b729448e-c98e-455a-9d7a-9e658c271f5b.jpg)
Ý kiến của bạn
{% item.name %}
{% item.comment %}