"Từ những người dân châu Phi thu hoạch thảo dược để làm thuốc đắp, đến những người châm cứu ở Trung Quốc dùng kim để chữa chứng đau nửa đầu, hay những người tu tập yoga ở Ấn Độ thực hành thiền định, các phương pháp chữa bệnh truyền thống ngày càng được chứng minh có hiệu quả và xứng đáng được quan tâm, nghiên cứu nhiều hơn”.

Châm cứu là một trong những giá trị của Y học cổ truyền. Ảnh:Canva.

Đây là một ý kiến nêu ra tại Hội nghị thượng đỉnh toàn cầu y học cổ truyền lần thứ 2 do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tổ chức hồi tháng qua tại Ấn Độ. Điều đó cho thấy đã đến lúc con người cần khai thác hiệu quả hơn kho báu y học cổ truyền của nhân loại.  

Tại nước ta, y học cổ truyền là một bộ phận không thể thiếu trong hệ thống chăm sóc sức khỏe. Nhằm thúc đẩy phát triển tài sản quý báu này của dân tộc, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách đúng đắn và giá trị.

Tuy nhiên, bất chấp điều này, y học cổ truyền Việt Nam vẫn chưa phát triển xứng tầm. Và vấn đề này không chỉ có ở nước ta mà cả ở nhiều quốc gia khác.

Vì sao như thế? Mấu chốt của vấn đề được nhìn thấy từ lâu, đó là y học cổ truyền thiếu những bằng chứng lâm sàng giá trị.  

Tiến sĩ Shyama Kuruvilla, người đứng đầu bộ phận Y học cổ truyền toàn cầu của WHO, thừa nhận: “Việc thiếu những chứng cứ khoa học trong quá khứ của y học cổ truyền đã khiến nhiều người quay lưng với nó, bất chấp một số nghiên cứu ban đầu cho thấy nhiều cách tiếp cận của y học cổ truyền thật sự có giá trị về mặt khoa học”.

Nhưng điều này có thể thay đổi nếu y học cổ truyền có được sự đầu tư nhiều hơn của công nghệ hiện đại. Chẳng hạn thiền định từng bị coi là “mê tín, dị đoan”, nhưng giờ đây nó đã được y học thừa nhận khi người ta chứng kiến những thay đổi trong sóng não khi chụp cộng hưởng từ chức năng (fMRI) não bộ những người thiền định. Những thay đổi này kéo theo những thay đổi tốt đẹp về các chỉ số sức khỏe.

Đã có nhiều tín hiệu tích cực trên thế giới về nhìn nhận y học cổ truyền. Năm qua, các quốc gia nhất trí rằng WHO nên áp dụng một chiến lược y học cổ truyền toàn cầu mới cho thập kỷ tới, đó là đi theo hướng “y học cổ truyền, bổ sung và tích hợp” dựa trên những bằng chứng khoa học.

Tại hội nghị thượng đỉnh vừa qua, WHO cũng đã cho ra mắt kho lưu trữ kiến thức kỹ thuật số toàn diện nhất thế giới về y học cổ truyền, bổ sung và tích hợp. Bằng cách thu thập, bảo tồn và chia sẻ những nguồn thông tin đa dạng về y học cổ truyền của các quốc gia, kho lưu trữ toàn cầu này sẽ hỗ trợ hiệu quả hơn cho việc nghiên cứu và ban hành các quyết định về y học cổ truyền.

Tại nước ta, những năm qua y học cổ truyền cũng đã được các nhà quản lý hoạch định đi theo hướng này. Mới nhất, vào tháng 9/2025 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 25/ CT-TTg yêu cầu các bộ, ngành, địa phương liên quan đẩy mạnh phát triển nền y học cổ truyền Việt Nam trong giai đoạn mới.

Chỉ thị này nêu ra những giải pháp cụ thể như nghiên cứu mở rộng phạm vi thanh toán bảo hiểm y tế đối với dịch vụ khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền; nghiên cứu phát triển thuốc cổ truyền và bảo tồn nguồn dược liệu quý hiếm; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về vùng dược liệu, bài thuốc. Đặc biệt là phấn đấu mỗi tỉnh có ít nhất một bệnh viện hiện đại kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong khám và điều trị.

Chính sách này hứa hẹn là cơ sở giá trị cho việc đánh thức kho báu y học cổ truyền nước nhà, hòa nhập chung với xu hướng phát triển của y học cổ truyền trên thế giới.  

Theo TSK số 702