Nên gọi “đông trùng hạ thảo comi” thay “đông trùng hạ thảo nam”

17/12/2025 GMT+0700

Nên gọi “đông trùng hạ thảo comi” thay “đông trùng hạ thảo nam”

TSKH Trần Công Khánh

Trong một bài viết đăng trên Tạp chí Thuốc & Sức Khỏe (số 692, tháng 3/2025), người viết chỉ rõ sự khác nhau giữa 2 loại Đông trùng hạ thảo (ĐTHT). Vì đã quen với tên ĐTHT, nên tôi nghĩ có thể thêm từ ‘bắc’ (phương bắc) và từ ‘nam’ (phương nam) vào tên gọi để phân biệt. Nhưng nay thiết nghĩ nên bỏ từ ‘nam’ mà đổi lại là ĐTHT comi.

ĐTHT là một trong những vị thuốc quý của Đông y. Trên thị trường hiện có 2 loại ĐTHT do 2 loài nấm khác nhau tạo ra, có hình dạng khác nhau nhưng lại cùng chung một tên là ĐTHT, dễ dẫn đến nhầm lẫn, không đúng về mặt khoa học.

- ĐTHT bắc (do nấm Cordyceps sinensis ký sinh trên con sâu non), được tìm kiếm ngoài tự nhiên trên cao nguyên Tây Tạng, màu nâu sẫm. Dược liệu này có tên trong sách ‘Bản thảo cương mục’ của Lý Thời Trân, đời nhà Minh ở Trung Quốc, từ thế kỷ XIV. Hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, giá rất đắt.

Theo các nhà khoa học về nấm, ở Việt Nam chưa tìm thấy và không thể có ĐTHT bắc vì không có loài nấm này và không có điều kiện tự nhiên giống như ở Tây Tạng hay Nepal (vùng núi cao hơn 3.800 mét trên dãy Himalaya), và cũng chưa thể nuôi cấy để tạo ra ‘thể quả’ (bộ phận sinh sản của nấm) mà Trung Quốc gọi là ‘thảo’ (cỏ).

- ĐTHT nam (do nấm Cordyceps militaris nuôi cấy trên môi trường nhân tạo), được sản xuất quy mô công nghiệp ở các doanh nghiệp, có màu vàng cam. Sản phẩm thuộc loại thực phẩm chức năng, hiện nay đang bán trên thị trường và được sử dụng rộng rãi ở Việt Nam.

Cần phân biệt rõ ràng ĐTHT để tránh mua nhầm hàng giả. Ảnh: Canva

Tuy nhiên tên ‘ĐTHT nam’ vẫn gây ra nhầm lẫn vì một số chợ miền núi vùng Tây Bắc nước ta như Sa Pa (Lào Cai), Điện Biên, Hòa Bình có bán các chai rượu ngâm con sâu Chít. Đây là ấu trùng của loài sâu bướm Brihaspa atrostigmella Moore, họ Crambidae (Bộ Cánh vảy - Lepidoptera), sống trong ngọn thân cây Chít, còn gọi là cây Đót (Thysanolaena maxima (Roxb.) Kuntze), họ Lúa (Poaceae). Người Thái gọi sâu Chít là ‘Tồ đuổng khem’, tên địa phương cũng gọi là ‘ĐTHT nam’. Tất nhiên, sâu Chít không thể có hoạt chất và tác dụng như ĐTHT nói trên.

Để tránh nhầm lẫn, người viết đề nghị gọi ĐTHT được nuôi cấy từ nấm Cordyceps militaris là “Đông trùng hạ thảo comi”. Comi là tên viết tắt của 2 từ Cordyceps militaris.

Về thành phần hoá học, ĐTHT comi cũng có chất cordycepin và adenosin như ĐTHT bắc (xem Thuốc & Sức Khỏe 692), nhưng do nuôi cấy nhân tạo nên ĐTHT comi còn có sự khác nhau giữa sản phẩm của các doanh nghiệp sản xuất, phụ thuộc vào chủng giống Nấm và giá thể hữu cơ nuôi cấy (vì mỗi cơ sở sản xuất theo một công thức pha chế khác nhau).

Giá trị y học của ‘ĐTHT comi’ thấp hơn so với ĐTHT bắc. ĐTHT comi cũng có các tác dụng chống ung thư, chống oxy hóa, điều hòa hoạt động miễn dịch, kháng khuẩn, kháng nấm, chống viêm nhiễm, tăng khả năng phục hồi các tổn thương gan, tăng số lượng tinh trùng. Giá trị dinh dưỡng và hoạt tính sinh học của ĐTHT comi chỉ bằng 75-80% ĐTHT bắc từ tự nhiên.

Việc phân biệt chính xác tên gọi từng loại ĐTHT sẽ giúp người tiêu dùng dễ phân biệt, có sự lựa chọn đúng đắn, tránh mua nhầm hàng giả, hàng nhái tên của nước ngoài.

Theo TSK số 701

Ý kiến của bạn

{% item.name %}

{% item.comment %}

Hội nghị thượng đỉnh toàn cầu y học cổ truyền lần thứ 2

Y học cổ truyền: Kho báu tiềm năng của nhân loại

Phụ tử vị thuốc mong manh ranh giới “thiện”, “ác”

Nên gọi “đông trùng hạ thảo comi” thay “đông trùng hạ thảo nam”

Thiếu máu não mạn tính: Bệnh phổ biến nhưng có thể phòng ngừa

10 nguyên tắc giữ sức khỏe cho người cao tuổi trong mùa thu

Bài cùng chuyên mục

Cà phê giúp cải thiện tâm trạng?

Lối sống “cú đêm” gây hại tim mạch

Nipah virus (NiV) có gây đại dịch không?

Lần đầu ghép thành công thận người cho bệnh nhân từng ghép thận lợn

Phát hiện kháng thể miễn dịch giúp ức chế ung thư phổi

Ăn, uống gì để giảm viêm mạn tính?

Đọc thêm

Hội nghị thượng đỉnh toàn cầu y học cổ truyền lần thứ 2

13/01/2026 00:00:00 GMT+0700

Nhận lời mời của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tháng qua, đoàn công tác Bộ Y tế do GS.TS.BS Trịnh Thị Diệu Thường, Cục trưởng Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền dẫn đầu, đã tham dự Hội nghị thượng đỉnh toàn cầu lần thứ 2 về y học cổ truyền tại New Delhi (Ấn Độ).

Y học cổ truyền: Kho báu tiềm năng của nhân loại

13/01/2026 00:00:00 GMT+0700

Trong khi con người miệt mài theo đuổi những phương pháp chăm sóc sức khỏe tiên tiến của y học phương Tây, thì dường như họ đang lãng quên một kho báu y học có từ ngàn đời là y học cổ truyền.

Phụ tử vị thuốc mong manh ranh giới “thiện”, “ác”

31/12/2025 00:00:00 GMT+0700

Là một trong tứ đại danh dược của y học cổ truyền (gồm Sâm, Nhung, Quế, Phụ), phụ tử có tác dụng hồi dương cứu nghịch nhưng cũng là vị thuốc cực độc.

Nên gọi “đông trùng hạ thảo comi” thay “đông trùng hạ thảo nam”

17/12/2025 00:00:00 GMT+0700

Thiếu máu não mạn tính: Bệnh phổ biến nhưng có thể phòng ngừa

05/11/2025 00:00:00 GMT+0700

Thiếu máu não mạn tính (TMNMT) xảy ra khi máu lên não giảm trong thời gian dài, khiến các tế bào thần kinh không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất. Người bệnh thường cảm thấy đau đầu âm ỉ, chóng mặt, hoa mắt, mất ngủ, hay quên, mệt mỏi và kém tập trung. Tình trạng này kéo dài có thể làm não bộ dễ bị tổn thương, tăng nguy cơ tai biến mạch máu não, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế ở người lớn tuổi.

10 nguyên tắc giữ sức khỏe cho người cao tuổi trong mùa thu

06/10/2025 00:00:00 GMT+0700

Theo quan điểm y học cổ truyền, mùa thu thuộc hành Kim trong Ngũ hành, liên quan trực tiếp đến Phế và Đại trường. Đây là giai đoạn cơ thể dễ bị hao tổn tân dịch, dẫn đến các biểu hiện như ho khan, khô mũi, khô họng, táo bón hoặc cảm giác mệt mỏi, khó ngủ.