DS Ngô Việt Phúc Đông, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM – Cơ sở 3, trả lời: Sâm Ấn Độ, còn gọi là ashwagandha, có tên khoa học là Withania somnifera. Đây là dược liệu của y học Ayurveda Ấn Độ, không thuộc chi Panax như nhân sâm. Sản phẩm có thể chứa rễ, lá hoặc hỗn hợp với hàm lượng khác nhau. Vì vậy, không thể đánh giá độ an toàn chỉ dựa vào tên ghi trên hộp.

Một số thử nghiệm lâm sàng cho thấy cao sâm Ấn Độ có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ, thời gian vào giấc, thời lượng ngủ và độ tỉnh táo khi thức dậy. Một nghiên cứu tổng quan vào năm 2021 trên 5 thử nghiệm với khoảng 400 người ghi nhận hiệu quả ở mức nhỏ, rõ hơn ở người mất ngủ và khi dùng ít nhất 8 tuần. Tuy nhiên, các nghiên cứu này còn ít người, thời gian theo dõi ngắn, chế phẩm và liều dùng không đồng nhất, vì thế chưa thể xem sâm Ấn Độ là phương pháp điều trị chuẩn cho mất ngủ mạn tính.

Sâm Ấn Độ có thể hỗ trợ giấc ngủ nhưng cần thận trọng khi sử dụng. Ảnh minh họa: Canva

Về tính an toàn, phần lớn dữ liệu trước đây chỉ theo dõi trong khoảng 3 tháng. Những nghiên cứu mới thì ghi nhận cao rễ chuẩn hóa được dung nạp tương đối tốt trong 6 tháng và 12 tháng ở người khỏe mạnh. Dù vậy, nghiên cứu 6 tháng chỉ có 40 người, còn nghiên cứu 12 tháng là nghiên cứu quan sát, không có nhóm chứng. Kết quả chỉ áp dụng cho chế phẩm đã nghiên cứu, chưa đủ để khẳng định mọi sản phẩm đều an toàn khi dùng lâu dài.

Tác dụng không mong muốn thường gặp ở người dùng sâm Ấn Độ là buồn ngủ, khó chịu dạ dày, buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy. Dược liệu có thể làm tăng tác dụng gây buồn ngủ khi dùng cùng thuốc ngủ, thuốc an thần hoặc thuốc chống động kinh. Nó cũng có khả năng tương tác với thuốc điều trị đái tháo đường, tăng huyết áp, thuốc ức chế miễn dịch và hormone tuyến giáp.

Các ca tổn thương gan liên quan đến sản phẩm chứa sâm Ấn Độ đã được ghi nhận, dù hiếm. Biểu hiện thường xuất hiện trong 2-12 tuần sau khi sử dụng, gồm mệt nhiều, chán ăn, buồn nôn, ngứa, vàng da hoặc nước tiểu sẫm. Cũng đã có trường hợp tổn thương gan được đánh giá có khả năng liên quan trực tiếp đến ashwagandha. Người có xơ gan hoặc bệnh gan mạn tiến triển nên tránh dùng, người có tiền sử bệnh gan không nên tự sử dụng.

Sâm Ấn Độ còn có thể ảnh hưởng chức năng tuyến giáp. Một số trường hợp nhiễm độc giáp liên quan đến dược liệu này đã được báo cáo. Người mắc bệnh tuyến giáp, bệnh tự miễn, sắp phẫu thuật hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch cần hỏi bác sĩ trước khi dùng. Nam giới mắc ung thư tuyến tiền liệt nhạy cảm với hormone cũng nên tránh vì dược liệu có thể làm tăng testosterone.

Với trường hợp bác, mất ngủ đã kéo dài 10 năm nên cần được bác sĩ khám để xác định nguyên nhân, thay vì tự dùng sản phẩm chưa rõ thành phần. Bác nên mang hộp sâm, nhãn sản phẩm và danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung, thảo dược để nhân viên y tế kiểm tra. Nếu sản phẩm không ghi rõ bộ phận dùng, hàm lượng cao chiết, tỷ lệ chuẩn hóa, nhà sản xuất và hạn dùng thì không nên sử dụng.

Theo TSK số 710