Nghiên cứu công bố trên tạp chí JAMA vào tháng 2/2026, theo dõi gần 132.000 người ở độ tuổi 40–50 trong 43 năm. Những người tham gia nghiên cứu chủ yếu là nhân viên y tế trại Mỹ được đánh giá định kỳ về chế độ ăn uống, sức khỏe và lối sống trong hai nghiên cứu dài hạn.

Kết quả cho thấy người uống từ 1-5 tách cà phê có caffeine/ngày có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ thấp hơn khoảng 20% so với nhóm người hầu như không dùng caffeine. Người uống ít nhất 1 tách trà có caffeine/ngày cũng có nguy cơ thấp hơn khoảng 15%.

Cà phê chỉ nên tiêu thụ với một lượng vừa đủ. Ảnh: Canva

Daniel Wang, chuyên gia dịch tễ học về bệnh thoái hóa thần kinh tại hệ thống y tế Mass General Brigham (Mỹ), tác giả chính nghiên cứu, cho biết lợi ích dường như đạt ngưỡng ở khoảng 2,5–3 tách cà phê/ngày, sau mức này hiệu quả không tăng thêm do cơ thể không thể chuyển hóa nhiều hơn các hợp chất hoạt tính sinh học trong cà phê và trà.

Trong khi đó, Aladdin Shadyab, Phó giáo sư y tế công cộng và y khoa tại Đại học California (Mỹ), người không tham gia nghiên cứu, đánh giá đây là nghiên cứu quy mô lớn, được thực hiện trong thời gian dài với phương pháp chặt chẽ, cho thấy việc uống hai đến ba tách cà phê/ngày có liên quan đến nguy cơ sa sút trí tuệ thấp hơn.

Những người tiêu thụ nhiều caffeine hơn ít báo cáo tình trạng suy giảm trí nhớ và khả năng suy nghĩ. Trong nhóm khoảng 17.000 phụ nữ trên 70 tuổi được kiểm tra nhận thức định kỳ, người uống nhiều caffeine có điểm số cao hơn, tương đương tốc độ suy giảm chậm hơn khoảng bảy tháng so với người không dùng caffeine.

Uống cà phê giúp cải thiện tâm trạng. Ảnh: Canva

Các nhà khoa học cho rằng caffeine có thể mang lại lợi ích cho não bộ nhờ tác dụng giảm viêm, cải thiện lưu thông máu và tăng độ nhạy insulin. Mối liên hệ này rõ hơn ở những người dưới 75 tuổi.

Tuy nhiên, lợi ích này chỉ được ghi nhận với đồ uống chứa caffeine, không thấy ở cà phê decaf. Các chuyên gia cũng lưu ý nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên hệ giữa caffeine và sa sút trí tuệ mà không chứng minh được quan hệ nhân quả dù đã điều chỉnh nhiều yếu tố như bệnh lý, thuốc men, chế độ ăn, học vấn, điều kiện kinh tế xã hội, chỉ số khối cơ thể, hút thuốc và bệnh tâm thần. 

Theo TS Shadyab, kết quả nghiên cứu không khuyến khích những người không uống cà phê cần bắt đầu dùng cà phê để ngừa bệnh, nhưng nó xác nhận rằng những người hiện uống cà phê là có thể giảm được nguy cơ sa sút trí tuệ. 

Thảo Vy (Theo NYT)