Thuốc mới CS18 có khả năng khắc phục tình trạng kháng thuốc điều trị ung thư. Ảnh: Canva

Thay vì tập trung vào một con đường ung thư đơn lẻ, các nhà nghiên cứu đã nỗ lực phát triển một loại thuốc có khả năng can thiệp vào một trung tâm điều khiển rộng hơn, nơi chi phối đồng thời nhiều quá trình thúc đẩy ung thư. Mục tiêu là protein liên kết với topoisomerase IIß (TopBP1) - thành phần được nhóm nghiên cứu ví như một “trạm chuyển mạch sinh học” vì nó giúp điều hòa nhiều con đường liên quan đến sự phát triển và khả năng sống sót của tế bào ung thư. 

Tiến sĩ Weei-Chin Lin, thành viên Trung tâm Ung thư toàn diện Dan L Duncan thuộc Trường Y khoa Baylor, chia sẻ: “Trong số các ‘công tắc sinh học’ trên TopBP1, công tắc BRCT7/8 tương tác với nhiều yếu tố điều hòa then chốt đối với sự phát triển ung thư, bao gồm MIZ1 (một chất ức chế MYC - tác nhân thúc đẩy ung thư), p53 đột biến (có thể chuyển sang chức năng thúc đẩy ung thư), cùng PLK1 và CIP2A (những protein hỗ trợ tế bào ung thư sống sót và phân chia), những vai trò đa dạng này biến TopBP1- BRCT7/8 thành một đích nhắm đầy hứa hẹn cho các biện pháp can thiệp”. 

Để tìm ra hợp chất có khả năng ngăn chặn BRCT7/8, các nhà nghiên cứu đã sàng lọc hàng nghìn hóa chất thông qua sự kết hợp giữa mô hình hóa trên máy tính và các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm. Quá trình này đã xác định được một hợp chất có tên là 3B6. Sau đó, nhóm nghiên cứu đã biến đổi 3B6 và thử nghiệm nhiều phiên bản khác nhau của phân tử này, cuối cùng xác định CS18 là ứng viên hiệu quả nhất. 

Khi CS18 liên kết với BRCT7/8, các hoạt động thúc đẩy ung thư của MYC và p53 đột biến bị suy giảm, các protein tham gia vào quá trình sửa chữa DNA giảm hoạt tính và tế bào ung thư có nguy cơ bị tiêu diệt cao hơn. Ngoài ra, CS18 còn làm tăng hoạt tính của các gen có chức năng ngăn chặn sự phát triển mất kiểm soát của ung thư. 

Nhìn chung, CS18 dường như làm suy yếu nhiều cơ chế phòng vệ giúp tế bào ung thư sống sót trước các liệu pháp điều trị. Các nhà nghiên cứu đã ghi nhận những tác động này trên nhiều loại tế bào ung thư, bao gồm ung thư vú, ung thư buồng trứng, ung thư biểu mô tuyến phổi, ung thư biểu mô tế bào vảy ở phổi và bệnh bạch cầu tủy cấp tính. CS18 cũng ít gây độc hơn đối với các tế bào không phải ung thư. 

(Theo Science Advances, 9/2026), TSK số 711