Nghiên cứu công bố trên tạp chí JACC: Advances ngày 23/7. Các nhà khoa học tại Viện Tim mạch và Mạch máu Mass General Brigham (Mỹ) đã phân tích hình ảnh chụp cắt lớp kết hợp quang học (OCT) của 131 bệnh nhân chưa từng được điều trị hẹp hoặc tắc động mạch vành nhằm đánh giá mối liên hệ giữa các yếu tố nguy cơ tim mạch và đặc điểm của mảng xơ vữa trên ba động mạch vành chính. Tổng cộng 534 mảng xơ vữa được đưa vào phân tích.

Mảng xơ vữa dễ vỡ làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim. Ảnh: AI

Kết quả cho thấy số lượng yếu tố nguy cơ tim mạch càng nhiều thì số lượng mảng xơ vữa nguy cơ cao càng lớn. Ở những người có từ 4 yếu tố nguy cơ có thể thay đổi trở lên, khoảng một nửa số mảng xơ vữa thuộc loại có nắp xơ mỏng (thin-cap fibroatheroma - TCFA) và 80% là mảng xơ vữa giàu lipid. Đây đều là những dạng mảng xơ vữa dễ nứt vỡ và có nguy cơ gây nhồi máu cơ tim cao hơn.

Các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy chỉ những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi mới liên quan đến sự lan rộng của các mảng xơ vữa nguy cơ cao trên các động mạch vành chính. Trong khi đó, các yếu tố không thể thay đổi như tuổi tác, giới tính và tiền sử gia đình chủ yếu liên quan đến các mảng xơ vữa ổn định hơn.

Năm yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được xác định gồm cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL, còn gọi là cholesterol xấu) cao, tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì và hút thuốc lá.

Cholesterol LDL cao, tăng huyết áp, đái tháo đường, béo phì và hút thuốc làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim. Ảnh: AI

Ik-Kyung Jang, bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Massachusetts (Mỹ), tác giả cao cấp của nghiên cứu, cho biết: “Càng có nhiều mảng xơ vữa dễ tổn thương hoặc dễ nứt vỡ thì khả năng một trong số chúng gây ra biến cố tim mạch càng cao.”

Theo ông, tình trạng viêm nhiều khả năng là cơ chế trung gian giải thích mối liên hệ này. Các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi đều thúc đẩy phản ứng viêm tại thành mạch, khiến mảng xơ vữa trở nên dễ tổn thương và dễ nứt vỡ hơn. Ngược lại, các yếu tố không thể thay đổi có thể góp phần vào quá trình xơ vữa động mạch thông qua những cơ chế ít liên quan trực tiếp đến tình trạng viêm.

Nhóm nghiên cứu cho rằng việc kiểm soát sớm, tích cực và lâu dài các yếu tố nguy cơ tim mạch có thể thay đổi có thể giúp hạn chế hình thành mảng xơ vữa dễ vỡ và phòng ngừa nhồi máu cơ tim.

Tuy nhiên, các tác giả lưu ý rằng kết quả cần được diễn giải một cách thận trọng vì nghiên cứu chỉ thực hiện trên 131 bệnh nhân tại một trung tâm y tế. Do đó, cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn hơn, bao gồm cả những bệnh nhân đã được điều trị hẹp động mạch vành để kiểm chứng và khái quát hóa kết quả.

Ở giai đoạn tiếp theo, nhóm nghiên cứu sẽ tiến hành nghiên cứu tiền cứu nhằm đánh giá liệu việc kiểm soát tích cực các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi có giúp làm giảm mức độ dễ tổn thương của mảng xơ vữa hay không.

Thảo Vy ( Theo Medical News Today, American Heart Association)